b. Các đơn vị khóa hậu:
Thực ra, các đơn vị khóa hậu (ĐVKH) không phải là sản phẩm sáng tạo của NKVD. Trong WW1, tất cả quân đội các nước tham chiến đều có các đơn vị này. Họ bắn chặn tất cả những ai rút chạy khi tình thế trên chiến trường quá ác liệt và tinh thần binh lính đã kiệt quệ. Với Xôviết thời kỳ tiền Stalingrad, do phần lớn binh lính là nông dân, trình độ và thức chính trị thấp, tinh thần chiến đấu không cao. Sau khi tăng cường các Đảng viên và tổ chức Đảng trong quân đội, đồng thời với Mệnh lệnh 227, “Sau lưng chúng ta là dòng Volga, là Đất mẹ”, “chúng ta sẽ không lùi thêm bước nào” … tinh thần quân đội đã tăng lên rõ rệt. Tuy nhiên, các đơn vị khóa hậu LX chỉ bắn vào quân nhà trong các trường hợp hạn chế, thường là họ bắn lên trời để ngăn chặn cảnh rút chạy tán lọan (theo tôi trong tình thế như vậy là cần thiết nếu không muốn đầu hàng và dâng tổ quốc cho kẻ thù).
Hồ sơ lưu
Hồ sơ lưu của NKVD về các họat động của các đơn vị khóa hậu thuộc Phương diện quân Stalingrad và PDQ sông Đông – tháng Mười 1942:
Thực hiện Mệnh lệnh 227 của NKO (Hội đồng Dân ủy Quốc phòng), 193 đơn vị khóa hậu đã được thành lập trong các đơn vị đang chiến đấu của Hồng quân, bắt đầu từ ngày 15 tháng Mười năm 1942. Trong số trên, tại Phương diện quân Stalingrad có 16 đơn vị và Phương diện quân sông Đông – 25 đơn vị, tất cả đều dưới quyền của NKVD đặc biệt trực thuộc các Tập đòan quân của Phương diện quân.
Từ 1 tháng Tám tới 15 tháng Mười các đơn vị khóa hậu (ĐVKH) đã bắt giữ 140.755 binh lính bị xem là vắng mặt tại chiến tuyến.
Trong con số trên, bị bắt – 3980, bị hành quyết – 1189, bị đưa vào các đại đội trừng giới -2776, bị đưa vào các tiểu đòan trừng giới -185, bị gửi trả lại đơn vị cũ và các điểm phân phối quân – 131.094 người.
Hầu hết các trường hợp bị bắt giữ và bắt giam đều dưới sự kiểm sóat của các ĐVKH thuộc Phương diện quân Stalingrad và Phương diện quân sông Đông.
Thống kê của Phương diện quân sông Đông: bị cầm giữ – 36.109, bị bắt 736, hành quyết -433, bị đưa vào các đại đội trừng giới - 1056, bị đưa vào các tiểu đòan trừng giới -33, bị gửi trả lại đơn vị cũ và các điểm phân phối quân – 32933 người.
Thống kê của Phương diện quân Stalingrad: bị cầm giữ – 15649, bị bắt -244, hành quyết -278, bị đưa vào các đại đội trừng giới -218, bị đưa vào các tiểu đòan trừng giới -42, bị gửi trả lại đơn vị cũ và các điểm phân phối quân -14.833.
Cần nhớ rằng các ĐVKH, đặc biệt là các đơn vị tại Phương diện quân Stalingrad và Phương diện quân sông Đông, trong các trận đánh ác liệt đã chứng tỏ vai trò tích cực của mình trong việc giữ gìn kỷ luật trong các đơn vị và ngăn chặn các cuộc rút lui vô tổ chức khỏi các vị trí phòng thủ, và trả về các đơn vị một số lượng đáng kể quân nhân.
Ngày 29 tháng Tám, Ban tham mưu Sư đòan bộ binh 29 thuộc tập đòan quân 64 của Phương diện quân Stalingrad bị xe tăng địch vừa chọc thủng phòng tuyến Xôviết bao vây; các đơn vị của sư đòan bị mất liên lạc với chỉ huy và bắt đầu rút chạy hỗn lọan. ĐVKH dưới sự chỉ huy của Trung úy An ninh Filatov, được bố trí sau chiến tuyến sư đòan, đã chặn đứng các đơn vị rút lui và đưa họ về tuyến phòng thủ.
Tại những điểm khác nhau trên khu vực của chính sư đòan này, các nỗ lực đột kích của quân địch cũng đã bị đánh lui bởi các ĐVKH.
Ngày 14 tháng Chín, quân địch tấn công các đơn vị của Sư đòan bộ binh 399 của Tập đòan quân 62 đang bảo vệ Stalingrad. Binh lính của các trung đòan bộ binh 396 và 472 hỏang sợ và bắt đầu rút chạy khỏi vị trí phòng thủ của mình. Sĩ quan của ĐVKH (thiếu úy An ninh quốc gia, Elman) ra lệnh cho lính của mình bắn qua đầu của các đơn vị rút chạy (xin hãy so sánh với bộ phim siêu thực “Enemy At The Gates” – Oleg). Kết quả là binh lính các trung đòan kia đã dừng lại và 2 giờ sau đã quay về vị trí cũ của mình.
Ngày 20 tháng Chín quân địch chiếm được phía Đông Melehovskaya. Các binh đòan phối hợp, dưới sức ép của địch, bắt đầu rút lui hỗn lọan về vị trí sau. ĐVKH của Tập đòan quân 47 đã ổn định lại tình hình; ĐVKH cùng hỏa lực hỗ trợ của binh đòan đã đánh lui quân địch khỏi Melehovskaya.
Các ĐVKH trong vô số các tình huống nguy ngập, khi cần tới sự hỗ trợ để giữ được chiến tuyến, đã được sử dụng để giao chiến trực tiếp với kẻ thù.
Ngày 13 tháng Chín 1942, sư đòan bộ binh 112 dưới sức ép của địch đã rút khỏi tuyến phòng thủ. ĐVKH của Tập đòan quân 62 dưới quyền trung úyAn ninh quốc gia Hlistov đã tự bố trí ngay trên đường tiến tới một điểm cao quan trọng. Trong 4 ngày đơn vị này đã đánh tan nhiều đợt tiến công của địch, gây cho chúng tổn thất nghiêm trọng.
Giữa 15 và 16 tháng Chín, ĐVKH của Tập đòan quân 62 đã đánh thắng những lực lượng áp đảo của địch trong khu vực nhà ga Stalingrad. Dù quân số ít, ĐVKH này không chỉ đánh tan các đợt tấn công mà còn phản công và gây cho địch những thiệt hại khủng khiếp. Cuối cùng nó được thay thế bằng các đơn vị của sư đòan bộ binh 10.
Chúng ta còn tìm thấy nhiều trường hợp khác các ĐVKH được sử dụng không như mục đích ban đầu. Rất nhiều trường hợp các đơn vị này được dùng như các đội hình phòng thủ bình thường, chịu tổn thất lớn khiến phải rút lui để bổ sung, và do đó nhiệm vụ khóa hậu không được thực hiện.
Ngày 19 tháng Chín, Chỉ huy của Sư đòan bộ binh 240 thuộc Phương diện quân Voronezh đã ra lệnh cho một trong những đại đội thuộc ĐVKH của Tập đòan quân 38 phải quét sạch bộ binh Đức khỏi khu rừng. Trong khi làm việc này, đại đội đã chịu 31 thương vong trong đó có 18 người chết.
ĐVKH của Tập đòan quân 29 thuộc Phương diện quân Tây, trong khi đang họat động dưới quyền tư lệnh sư đòan bộ binh 246, đã được sử dụng như một đội hình phòng thủ bình thường. Kết quả là ĐVKH thiệt hại chết và bị thương 109 người trong tổng quân số là 118. ĐVKH này đã phải tổ chức lại.
Tập đòan quân 6 của Phương diện quân Voronezh, theo mệnh lệnh của Hội đồng quân sự phương diện quân, đã bố trí 2 ĐVKH của nó cho Sư đòan bộ binh 174 để họ dùng vào chiến đấu như đơn vị lính thường. Kết quả là ĐVKH phải chịu 70% thương vong, những nhân viên còn lại được chia về các đơn vị khác của Sư đòan bộ binh 174 và ĐVKH bị giải thể. ĐVKH số 3 của cùng Tập đòan quân này đã được dùng như một đơn vị phòng thủ bình thường.
Tập đòan quân Cận vệ số 1 của Phương diện quân sông Đông theo lệnh của tư lệnh Tập đòan quân Chistiakov và ủy viên Hội đồng quân sự Abrmov đã sử dụng 2 ĐVKH vào nhiều dịp như những đơn vị thường và đã chịu 65% thương vong, cuối cùng phải giải thể.
Vì những điều này, mệnh lệnh của Hội đồng quân sự Phương diện quân ủy nhiệm 5 ĐVKH cho Tập đòan quân 24 đã không thể được chấp thuận.
Kazakevich.
Trong những tạp chí quân sự Liên Xô những năm 1980 có rất ít bài viết về ĐVKH. Ít người biết sự thật là ĐVKH chỉ có nhiệm vụ chặn binh sĩ đào ngũ và đưa họ về mặt trận chứ không được bắn họ tại chỗ. Vấn đề là phải đưa họ về vị trí phòng thủ, do đó bắn họ sẽ làm phản tác dụng. ĐVKH luôn được chọn là những quân nhân giỏi, đã chứng tỏ sự kiên cường trong chiến đấu. theo đà tiến triển của chiến tranh, nhu cầu các đơn vị khóa hậu giảm dần đến mức họ chỉ còn làm nhiệm vụ tại hậu phương. Mội vài chỉ huy còn thân mật bố trí họ làm cảnh vệ cho cá nhân hay các công tác hậu cần tương tự. Do tất cả những điều này, vì không muốn mất những lính thiện chiến về hậu phương, các đơn vị khóa hậu đã bị giải thể tháng Mười Một năm 1944.