Bản dịch của bạn Cơm nguội hay quá.
You are using an out of date browser. It may not display this or other websites correctly.
You should upgrade or use an alternative browser.
You should upgrade or use an alternative browser.
Dịch "Chiều Mátxcơva"
- Thread starter dangkiena3
- Ngày gửi
Bản dịch của bạn Cơm nguội hay quá.
Vâng, em đồng tình với bác. Bài hát bằng tiếng Nga khá dài, gồm 5 đoạn và nội dung của nó lần lượt được mở ra trong từng đoạn một. Nó mô tả tâm trạng của một cô gái đang “băn khoăn đứng giữa đôi dòng nước”, chọn chàng thợ tiện hay chọn chàng thợ rèn. Hai chàng chẳng giống nhau ở điểm nào, nhưng cả hai đều hay cả, biết nắm tay ai bây giờ?Về điều này thì SM lại nghĩ khác, bác SSX ạ. SM cho là ông dịch giả bài hát Уральская Pябинушка sang tiếng Việt đã bỏ nội dung. Bác nhìn lại chút bản gốc tiếng Nga và bản dịch tiếng Việt xem ông ấy giữ lại được bao nhiêu phần trăm nội dung bản gốc? SM cho là ít lắm. Còn giai điệu thì là của nhạc sỹ, chứ sửa làm sao được mà không "giữ"?:emoticon-0136-giggl
Nói nôm na là bài hát có Mở bài-Thân bài-Kết luận. Tuy nhiên lời Việt em thấy dịch mỗi phần Mở bài và điệp khúc - chỉ thể hiện được một phần rất nhỏ của nội dung thôi.
Dich Chieu Moskva
SM có cảm tưởng bác SSX chưa đọc bản gốc bài Уральская рябинушка khi nói “cái mà tác giả bài Cây Thùy Dương đưa được vào bài hát là cả nội dung đấy, tuy rằng nó không trọn vẹn”.
Chắc bác muốn nói đến “dịch giả” chứ không phải “tác giả”…
Và “cả nội dung” thì có nghĩa là trọn vẹn chứ, sao lại “không trọn vẹn”?
SM thì thấy bản dịch ấy khác quá xa nội dung bản gốc tiếng Nga, đấy là chưa kể bỏ nhiều phần nội dung của 5 khổ thơ (lời bài hát Nga). Nó chỉ giữ được chút ít gì đó hơi hướng của bài hát Nga thôi.
Ví dụ khổ 2 và 3 của bài hát Nga, tạm dịch nghĩa như sau:
Chỉ có tiếng còi ngân dài trên mặt nước –
Tôi đi đến chỗ cây thanh lương trà trên con đường mòn nhỏ.
Gió thổi qua tán lá xoăn đến chốn xa vời
Bên phải là mái tóc quoăn của anh thợ tiện, còn bên trái là anh thợ rèn.
.....
Ở nơi kia, trong phân xưởng, ta chỉ gặp nhau ngắn ngủi - nồng ấm,
Mùa thu trôi trong bài ca sếu bay ngang trời.
Nhưng theo con đường mòn nhỏ, giữa hai trái núi,
Chúng ta vẫn đi, ba người, đến chỗ cây thanh lương trà cho đến tận giờ.
Gần như không có chút bóng dáng nào trong bản dịch tiếng Việt.
Уральская рябинушка
Музыка: Евгений Родыгин Слова: Михаил Пилипенко
Вечер тихой песнею над рекой плывёт,
Дальними зарницами светится завод.
Где-то поезд катится точками огня,
Где-то под рябинушкой парни ждут меня.
Припев:
Ой, рябина кудрявая,
Белые цветы,
Ой, рябина, рябинушка,
Что ж взгрустнула ты?
Лишь гудки певучие смолкнут над водой -
Я иду к рябинушке тропкою крутой.
Треплет под кудрявою ветер без конца
Справа - кудри токаря, слева - кузнеца.
Припев.
Там, в цеху, короткие встречи - горячи,
А сойдёмся вечером - сядем и молчим.
Смотрят звёзды летние молча на парней,
Но не скажут ясные, кто из них милей...
Припев.
Укрывает инеем землю добела,
Песней журавлиною осень проплыла.
Но тропинкой узкою, там же, между гор,
Мы втроём к рябинушке ходим до сих пор...
Припев.
Кто из них желаннее, руку сжать кому -
Сердцем растревоженным так и не пойму.
Оба парня смелые, оба хороши,
Милая рябинушка, сердцу подскажи.
Ой, рябина кудрявая,
Оба - хороши...
Ой, рябина, рябинушка,
Сердцу подскажи...(2 раза)
Bản dịch tiếng Việt:
Cây thùy dương
Chiều dần buông màu tím
Vẳng bên sông lời hát êm đềm
Hòa với tiếng đàn đêm
Chập chùng bay về xa phía chân trời
Cất tiếng hát bước chân đi
Cùng ngồi bên hàng thùy dương mờ in bóng
Nhìn bầu trời sao lấp lánh
Nói với nhau lời nói tâm tình
Nhìn mấy cánh hoa trắng rơi
Lòng ngập ngừng
Nghe trái tim bồi hồi
Này, cành thùy dương yêu mến
Biết chăng em vì cớ sao buồn?
Bạn SM à, cái mà tác giả bài Cây Thùy Dương đưa được vào bài hát là cả nội dung đấy, tuy rằng nó không trọn vẹn.
SM có cảm tưởng bác SSX chưa đọc bản gốc bài Уральская рябинушка khi nói “cái mà tác giả bài Cây Thùy Dương đưa được vào bài hát là cả nội dung đấy, tuy rằng nó không trọn vẹn”.
Chắc bác muốn nói đến “dịch giả” chứ không phải “tác giả”…
Và “cả nội dung” thì có nghĩa là trọn vẹn chứ, sao lại “không trọn vẹn”?
SM thì thấy bản dịch ấy khác quá xa nội dung bản gốc tiếng Nga, đấy là chưa kể bỏ nhiều phần nội dung của 5 khổ thơ (lời bài hát Nga). Nó chỉ giữ được chút ít gì đó hơi hướng của bài hát Nga thôi.
Ví dụ khổ 2 và 3 của bài hát Nga, tạm dịch nghĩa như sau:
Chỉ có tiếng còi ngân dài trên mặt nước –
Tôi đi đến chỗ cây thanh lương trà trên con đường mòn nhỏ.
Gió thổi qua tán lá xoăn đến chốn xa vời
Bên phải là mái tóc quoăn của anh thợ tiện, còn bên trái là anh thợ rèn.
.....
Ở nơi kia, trong phân xưởng, ta chỉ gặp nhau ngắn ngủi - nồng ấm,
Mùa thu trôi trong bài ca sếu bay ngang trời.
Nhưng theo con đường mòn nhỏ, giữa hai trái núi,
Chúng ta vẫn đi, ba người, đến chỗ cây thanh lương trà cho đến tận giờ.
Gần như không có chút bóng dáng nào trong bản dịch tiếng Việt.
Уральская рябинушка
Музыка: Евгений Родыгин Слова: Михаил Пилипенко
Вечер тихой песнею над рекой плывёт,
Дальними зарницами светится завод.
Где-то поезд катится точками огня,
Где-то под рябинушкой парни ждут меня.
Припев:
Ой, рябина кудрявая,
Белые цветы,
Ой, рябина, рябинушка,
Что ж взгрустнула ты?
Лишь гудки певучие смолкнут над водой -
Я иду к рябинушке тропкою крутой.
Треплет под кудрявою ветер без конца
Справа - кудри токаря, слева - кузнеца.
Припев.
Там, в цеху, короткие встречи - горячи,
А сойдёмся вечером - сядем и молчим.
Смотрят звёзды летние молча на парней,
Но не скажут ясные, кто из них милей...
Припев.
Укрывает инеем землю добела,
Песней журавлиною осень проплыла.
Но тропинкой узкою, там же, между гор,
Мы втроём к рябинушке ходим до сих пор...
Припев.
Кто из них желаннее, руку сжать кому -
Сердцем растревоженным так и не пойму.
Оба парня смелые, оба хороши,
Милая рябинушка, сердцу подскажи.
Ой, рябина кудрявая,
Оба - хороши...
Ой, рябина, рябинушка,
Сердцу подскажи...(2 раза)
Bản dịch tiếng Việt:
Cây thùy dương
Chiều dần buông màu tím
Vẳng bên sông lời hát êm đềm
Hòa với tiếng đàn đêm
Chập chùng bay về xa phía chân trời
Cất tiếng hát bước chân đi
Cùng ngồi bên hàng thùy dương mờ in bóng
Nhìn bầu trời sao lấp lánh
Nói với nhau lời nói tâm tình
Nhìn mấy cánh hoa trắng rơi
Lòng ngập ngừng
Nghe trái tim bồi hồi
Này, cành thùy dương yêu mến
Biết chăng em vì cớ sao buồn?
Sửa lần cuối:
Bùi Huy Bằng
New member
Xin góp bản dịch bài thơ ПОДМОСКОВНЫЕ ВЕЧЕРА của Михаил Матусовский
|
CHIỀU TÀ NGOẠI Ô MAX-CVA Mikhail Matuxovxki Xào xạc trong vườn chẳng nhận ra, Không gian thanh vắng mỗi đêm qua, Bạn biết chăng, tôi yêu tất cả Những chiều tà ngoại ô Max-cva. Sông chảy lững lờ như lơi lả, Mặt nước long lanh ánh trăng ngà, Khúc hát bồng bềnh say đắm lạ Chiều tà yên ả văng vẳng xa. Em thân yêu, liếc mắt nhìn chi, Mà nghiêng nghiêng xỏa mái tóc thề? Thật khó nói và không nói nổi Bao nỗi niềm cho trái tim tôi. Kìa bình minh, đất trời càng tỏ... Cầu mong em rộng mở hiền hòa, Và đừng quên những chiều hè đó Những chiều tà ngoại ô Max-cva. Bùi Huy Bằng dịch. 10/2011 |
ПОДМОСКОВНЫЕ ВЕЧЕРА Михаил Матусовский Не слышны в саду даже шорохи, Все здесь замерло до утра, Если б знали вы, как мне дороги Подмосковные вечера. Речка движется и не движется, Вся из лунного серебра, Песня слышится и не слышится В эти тихие вечера. Что ж ты милая, смотришь искоса, Низко голову наклоня? Трудно высказать и не высказать Все, что на сердце у меня. А рассвет уже все заметнее... Так, пожалуйста, будь добра, Не забудь и ты эти летние Подмосковные вечера! |
Vâng, em đồng tình với bác. Bài hát bằng tiếng Nga khá dài, gồm 5 đoạn và nội dung của nó lần lượt được mở ra trong từng đoạn một. Nó mô tả tâm trạng của một cô gái đang “băn khoăn đứng giữa đôi dòng nước”, chọn chàng thợ tiện hay chọn chàng thợ rèn. Hai chàng chẳng giống nhau ở điểm nào, nhưng cả hai đều hay cả, biết nắm tay ai bây giờ?
Nói nôm na là bài hát có Mở bài-Thân bài-Kết luận. Tuy nhiên lời Việt em thấy dịch mỗi phần Mở bài và điệp khúc - chỉ thể hiện được một phần rất nhỏ của nội dung thôi.
Vì rất thích bài hát này nên em xin chen vào. Từ nhỏ em đã được nghe bài hát từ chiếc đĩa nhựa quay quay trên chiếc đài (hình như là) Rigonda thì phải, ở nhà người bạn, mà phải là lâu lâu mới được mở cho nghe một lần. Em ngồi bên chăm chú nhìn anh bạn trịnh trọng nhấc cái "đầu tàu điện" thả xuống cái đĩa đang quay, và giai điệu du dương cất lên. Em mê mẩn, thả hồn theo từng nốt nhạc, hình dung ra ở đấy, có con phố thật rộng, thật dài. Hai bên đường có rặng cây thật cao thật dày, lá vàng nhiều hơn lá xanh, từng chiếc lá rơi rơi, rơi xào xạc... nghĩa là có làn gió nhẹ đang vờn quanh. bên kia đường có chiếc xe điện, đỗ rồi đi. Bên này đường có nàng thiếu nữ, quấn chiếc khăn choàng vắt hờ trên vai. Nàng bước đi, mái tóc vàng bồng bềnh hơi cúi xuống... Nàng nghĩ gì vậy, em không biết, và cũng không cần biết, cũng như không quan tâm lắm đến nội dung đầy đủ - lời của bài hát.
Thế mà em vẫn say đắm với giai điệu của bài hát, bởi vì trong đó em thấy hiện lên một bức tranh, như em đã tả, có ít chi tiết, nhưng có âm thanh nhè nhẹ, có ít nhân vật, nhưng có chuyển động, suy tư.
Ở đó - giai điệu của bài hát, hiện lên một phong cảnh rất Nga (có lẽ do em bị ám thị bởi các câu chuyện, tranh ảnh, phim, nhạc về nước Nga). Và một không khí thanh bình, rất thanh bình, đến nao lòng... khi mà ở nơi mình đang sống, em và cả các bác luôn sẵn sàng chạy xuống hố tăng - xê khi có còi báo động.
Tiếc là em không phải nhà văn để diễn đạt hết những gì mình cảm nhận về "Chiều Matxcova". Em chỉ muốn nói rằng em và chắc có nhều người khác nữa say mê giai điệu bài hát vì nó khơi gợi trí tưởng tượng của ta bay bổng, nó ru tâm hồn ta lắng đọng, quên đi những gì khó khăn, phiền não ngay bên cạnh.
Đó chính là lý do làm bài hát sống mãi trong lòng mỗi người.
Sửa lần cuối:
Vì rất thích bài hát này nên em xin chen vào. Từ nhỏ em đã được nghe bài hát từ chiếc đĩa nhựa quay quay trên chiếc đài (hình như là) Rigonda thì phải, ở nhà người bạn, mà phải là lâu lâu mới được mở cho nghe một lần. Em ngồi bên chăm chú nhìn anh bạn trịnh trọng nhấc cái "đầu tàu điện" thả xuống cái đĩa đang quay, và giai điệu du dương cất lên. Em mê mẩn, thả hồn theo từng nốt nhạc, hình dung ra ở đấy, có con phố thật rộng, thật dài. Hai bên đường có rặng cây thật cao thật dày, lá vàng nhiều hơn lá xanh, từng chiếc lá rơi rơi, rơi xào xạc... nghĩa là có làn gió nhẹ đang vờn quanh. bên kia đường có chiếc xe điện, đỗ rồi đi. Bên này đường có nàng thiếu nữ, quấn chiếc khăn choàng vắt hờ trên vai. Nàng bước đi, mái tóc vàng bồng bềnh hơi cúi xuống... Nàng nghĩ gì vậy, em không biết, và cũng không cần biết, cũng như không quan tâm lắm đến nội dung đầy đủ - lời của bài hát.
Thế mà em vẫn say đắm với giai điệu của bài hát, bởi vì trong đó em thấy hiện lên một bức tranh, như em đã tả, có ít chi tiết, nhưng có âm thanh nhè nhẹ, có ít nhân vật, nhưng có chuyển động, suy tư.
Ở đó - giai điệu của bài hát, hiện lên một phong cảnh rất Nga (có lẽ do em bị ám thị bởi các câu chuyện, tranh ảnh, phim, nhạc về nước Nga). Và một không khí thanh bình, rất thanh bình, đến nao lòng... khi mà ở nơi mình đang sống, em và cả các bác luôn sẵn sàng chạy xuống hố tăng - xê khi có còi báo động.
Tiếc là em không phải nhà văn để diễn đạt hết những gì mình cảm nhận về "Chiều Matxcova". Em chỉ muốn nói rằng em và chắc có nhều người khác nữa say mê giai điệu bài hát vì nó khơi gợi trí tưởng tượng của ta bay bổng, nó ru tâm hồn ta lắng đọng, quên đi những gì khó khăn, phiền não ngay bên cạnh.
Đó chính là lý do làm bài hát sống mãi trong lòng mỗi người.
@ Bác Nhật Minh. Rất thú vị là những bài hát hay nổi tiếng, chúng dường như có cùng số phận. chúng được yêu thích ở khắp nơi, bất chấp ngôn ngữ của người thưởng ngoạn.
Bác đang nói về "chiều Matscova", rất có lý và tình, nhưng lại là hưởng ứng comment của bác Muzhik về bài "Cây thùy dương":emoticon-0136-giggl.
Comment của bác Muzhik ủng hộ quan điểm của SM về cách dịch ca từ bài "Cây thùy dương" (bác ghé xem bài 307 và v.v. bên topic "V. Putin của nước Nga"). Biết là để bên ấy là lạc chỗ, SM đã nhờ bác hungmgmi chuyển post ấy sang bên này, nhưng chắc vì bận bịu quá mà bác ấy chưa giúp được...:emoticon-0159-music
@ Bác Nhật Minh. Rất thú vị là những bài hát hay nổi tiếng, chúng dường như có cùng số phận. chúng được yêu thích ở khắp nơi, bất chấp ngôn ngữ của người thưởng ngoạn.
Bác đang nói về "chiều Matscova", rất có lý và tình, nhưng lại là hưởng ứng comment của bác Muzhik về bài "Cây thùy dương":emoticon-0136-giggl.
Comment của bác Muzhik ủng hộ quan điểm của SM về cách dịch ca từ bài "Cây thùy dương" (bác ghé xem bài 307 và v.v. bên topic "V. Putin của nước Nga"). Biết là để bên ấy là lạc chỗ, SM đã nhờ bác hungmgmi chuyển post ấy sang bên này, nhưng chắc vì bận bịu quá mà bác ấy chưa giúp được...:emoticon-0159-music
Rất cảm ơn bác SM. Bởi vì tôi không phải là nhà thơ, văn nhưng lại có tâm hồn văn thơ (nói cho oách tý chút bác nha), nên có đôi khi lẩm cẩm, nói chuyện râu ông nọ cắm cằm bà kia, như các nhà thơ văn. Dưng mà tôi thấy trong trang này có nhiều bài của nhiều bác đang bàn về dịch thuật ca từ của bài "Chiều Matxcova đấy chứ ạ. Nên chen vào phát biểu nghênh ngang để giấu dốt tiếng Nga đó ạ.
Về Уральская рябинушка "của bác" tôi cũng lại muốn phát biểu nhưng xin phép nghiên cứu và nghe... trộm các bác bàn luận ra sao đã.
Xin góp bản dịch bài thơ ПОДМОСКОВНЫЕ ВЕЧЕРА của Михаил Матусовский
CHIỀU TÀ NGOẠI Ô MAX-CVA
Mikhail Matuxovxki
Xào xạc trong vườn chẳng nhận ra,
Không gian thanh vắng mỗi đêm qua,
Bạn biết chăng, tôi yêu tất cả
Những chiều tà ngoại ô Max-cva.
Sông chảy lững lờ như lơi lả,
Mặt nước long lanh ánh trăng ngà,
Khúc hát bồng bềnh say đắm lạ
Chiều tà yên ả văng vẳng xa.
Em thân yêu, liếc mắt nhìn chi,
Mà nghiêng nghiêng xỏa mái tóc thề?
Thật khó nói và không nói nổi
Bao nỗi niềm cho trái tim tôi.
Kìa bình minh, đất trời càng tỏ...
Cầu mong em rộng mở hiền hòa,
Và đừng quên những chiều hè đó
Những chiều tà ngoại ô Max-cva.
Bùi Huy Bằng dịch.
10/2011
ПОДМОСКОВНЫЕ ВЕЧЕРА
Михаил Матусовский
Не слышны в саду даже шорохи,
Все здесь замерло до утра,
Если б знали вы, как мне дороги
Подмосковные вечера.
Речка движется и не движется,
Вся из лунного серебра,
Песня слышится и не слышится
В эти тихие вечера.
Что ж ты милая, смотришь искоса,
Низко голову наклоня?
Трудно высказать и не высказать
Все, что на сердце у меня.
А рассвет уже все заметнее...
Так, пожалуйста, будь добра,
Не забудь и ты эти летние
Подмосковные вечера!
Thực ra thì em cũng không dám “múa rìu qua mắt thợ”, nhưng em cứ có ý nghĩ là khi dịch bài thơ này bác “Bùi Huy Bằng” chưa chú ý tới phần nghệ thuật hô - ứng (là dụng công hữu ý của tác giả) trong khổ thơ giữa:
Речка движется и не движется,
Вся из лунного серебра,
Песня слышится и не слышится
В эти тихие вечера.
Mong bác “Bùi Huy Bằng” và các bác thông cảm cho thiển ý này ạ.
Chào tất cả các bạn!
Lệ Hằng đã đọc gần hết các bài dịch, đến bài của Nina thì dừng lại vì thấy dịch hay và sát nghĩa quá. Là dân háu nhậu nên LH lập tức vào trạn Lục bát để ghé chung vào mâm cỗ. Mời các bạn nghe xem mùi hành tỏi trong bếp của LH ra sao nhá:
Bản Dịch :
CHIỀU MATX-CƠ-VA
Không nghe tiếng sột soạt nào
Vườn chết lặng đợi đón chào bình minh
Bạn biết chăng, thấm đậm tình
trong tôi chiều Mat… thanh bình mến yêu
Suối tràn ánh bạc Nguyệt treo
Như dừng, như chảy rủ theo trăng vàng
Lặng rồi lại hát lẹ làng
Khúc ca chiều tĩnh nhịp nhàng êm trôi
Phải chăng muốn giấu nụ cười
nhìn nghiêng, đầu cúi, em ơi nghĩ gì?
Khó nói sao những thầm thì
tim anh lạc kiếm đường đi hỡi người
Kìa bình minh đã đến rồi…
Hãy mở lòng đón ánh trời ban mai
Xin đừng quên nhé em ơi
Hoàng hôn Mat… để suốt đời mang theo!
Ngọc Châu (bút danh của LH đấy)
Lệ Hằng đã đọc gần hết các bài dịch, đến bài của Nina thì dừng lại vì thấy dịch hay và sát nghĩa quá. Là dân háu nhậu nên LH lập tức vào trạn Lục bát để ghé chung vào mâm cỗ. Mời các bạn nghe xem mùi hành tỏi trong bếp của LH ra sao nhá:
Bản Dịch :
CHIỀU MATX-CƠ-VA
Không nghe tiếng sột soạt nào
Vườn chết lặng đợi đón chào bình minh
Bạn biết chăng, thấm đậm tình
trong tôi chiều Mat… thanh bình mến yêu
Suối tràn ánh bạc Nguyệt treo
Như dừng, như chảy rủ theo trăng vàng
Lặng rồi lại hát lẹ làng
Khúc ca chiều tĩnh nhịp nhàng êm trôi
Phải chăng muốn giấu nụ cười
nhìn nghiêng, đầu cúi, em ơi nghĩ gì?
Khó nói sao những thầm thì
tim anh lạc kiếm đường đi hỡi người
Kìa bình minh đã đến rồi…
Hãy mở lòng đón ánh trời ban mai
Xin đừng quên nhé em ơi
Hoàng hôn Mat… để suốt đời mang theo!
Ngọc Châu (bút danh của LH đấy)
Bạn Lệ Hằng không lo chủ đề bên kia dài quá đâu, người ta đọc hết ấy mà (nói thật thì cũng chẳng có mấy ai, toàn những người đã đọc hết từ lâu, nên có bài mới là sẽ đọc ngay, keke).
Còn thú thật với bạn, hai câu này thì mình không thể khen được. Chữ "sột soạt" nghe nó có vẻ thô quá. Còn chữ "все замерло" mà bạn dịch thành "vườn chết lặng" thì mình cảm thấy khó mà đạt tiêu chí "mỹ" trong dịch thuật được.
CHIỀU MATX-CƠ-VA
Không nghe tiếng sột soạt nào
Vườn chết lặng đợi đón chào bình minh
Còn thú thật với bạn, hai câu này thì mình không thể khen được. Chữ "sột soạt" nghe nó có vẻ thô quá. Còn chữ "все замерло" mà bạn dịch thành "vườn chết lặng" thì mình cảm thấy khó mà đạt tiêu chí "mỹ" trong dịch thuật được.
Có bài này gõ dở từ hôm qua vào word đề phòng bị mất bài khi gửi, nay xin post:
Phải nói rằng việc thử sức “lục bát hóa” thơ Nga là một cố gắng phi thường, rất cần được cổ vũ trân trọng. Nói là phi thường, vì tôi luôn cảm thấy thật là khó khăn, khi chuyển ngữ những khổ thơ nước ngoài giàu ý tứ, hình ảnh sang một thể thơ thuần Việt-thể thơ vốn dễ làm, nói không quá là hầu như người Việt ta ai cũng có thể làm được vài dòng. Vậy nên nếu không khéo, bài thơ dịch lục bát do nệ quá vào vần, sẽ bị xa rời nội dung nguyên gốc, thậm chí, khi đọc bản dịch lên, chẳng ai nhận ra nó chính là một…bản dịch một bài thơ vốn đã quen thuộc với những người yêu văn học Nga.
Thật ra, cũng đã có một số dịch giả đã từng cố gắng “lục bát hóa” thơ Nga. Nhưng đọng lại nhất, ấn tượng nhất, có lẽ phải kể đến Thúy Toàn-người vốn được biết là dịch rất thành công Pushkin. Nhưng bài thơ tình “Không đề” ông dịch ra thể lục bát, được nhiều người nhớ nhất, lại là một bài thơ của Lermontov, mà 2 câu cuối đã nằm trong rất nhiều cuốn sổ tay và trong trí nhớ bao người:
Tượng thờ dù đổ vẫn thiêng
Miếu thờ bỏ vắng vẫn nguyên miếu thờ
Nghe thật nhuần nhụy, tự nhiên mà vẫn bám được vào nguyên tác.
Trở lại topic này, topic về “lục bát hóa” thơ Nga của bạn Lệ Hằng. Thú thực là do bận bịu, nên tôi cũng chỉ đọc lướt qua, hoặc có vào, cũng là để chỉnh lại cỡ chữ, vì bạn Lệ Hằng thường để quá to. Tâm lý thường trực của tôi khi đọc những topic dịch thơ, thường là thán phục, bởi vì chẳng biết bao giờ mình mới làm được những điều đó. Chiều nay mới đọc bản dịch “Chiều ngoại ô Moskva”, thì thấy không được “vào” lắm, nên mới gõ mấy dòng này góp ý, cũng là một cách thể hiện sự quan tâm của người đọc với công sức dịch thuật của tác giả Lệ Hằng. Nếu có điều gì không phải, mong bạn Lệ Hằng lượng thứ cho.
Mở đầu bản dịch, là câu:
Không nghe tiếng sột soạt nào
Đọc đã thấy băn khoăn. Vườn cây đã tĩnh lặng, chỉ có thể là không nghe thấy tiếng rì rào, xào xạc, xạc xào…thôi chứ nhỉ, chứ ai lại nói là không nghe thấy tiếng sột soạt. Hai tiếng sột soạt, như những gì đã đọc, đã biết, tôi thường thấy người ta thường chỉ để dùng trong những trường hợp mô tả âm thanh vang lên đột ngột, ngắn…thôi chứ. Như mấy ví dụ:
-Bố ơi, con sợ quá. Có tiếng sột soạt ở trên mái nhà bố ạ.
-Có tiếng bước chân sột soạt ở lối đi…
-Phòng thi lặng phắc, bỗng có tiếng sột soạt mở tài liệu của thí sinh nào đó.
Đó là chưa kể về âm bằng trắc trong “câu sáu”. Hai tiếng “sột soạt” dùng chưa chuẩn, lại đều có dấu nặng, kéo trĩu câu thơ mở đầu xuống phải chăng đã khiến cho khu vườn “chết lặng” ở câu sau. Dùng những “sột soạt”, “chết lặng” để mô tả một khung cảnh êm đềm, trữ tình như vậy, e không được hợp lắm. Về mỹ học, cả hai câu mở đầu đều có vấn đề, đó là chưa kể không bám được vào nguyên tác.
Bạn biết chăng, thấm đậm tình
trong tôi chiều Mat… thanh bình mến yêu
Tôi thấy không nên viết tắt từ Mát, dù rằng có dấu ba chấm (…) phía sau. Bởi đó là ngôn ngữ nói, chứ một khi đưa vào thơ, thì tên các địa danh, nhất là nước ngoài, cần phải được giữ nguyên. Từ viết tắt Mát cần phải được sửa nữa, ở câu kết.
Hoàng hôn Mat… để suốt đời mang theo!
Bởi nếu đưa bản dịch này cho một ai đó chưa hề sang Nga, chưa hề biết đến bài hát Chiều ngoại ô Moskva, thì người đó sẽ yên chí lớn đây là một bài thơ do người Việt làm, và Mát chính là một địa danh đâu đó ở nước ta gồm 3 ký tự, tương tự như Vac ở Thanh Oai, Mẹt ở Lạng Giang, hay Vôi ở Hữu Lũng…vậy.
Tiếp nhé:
Suối tràn ánh bạc Nguyệt treo
Như dừng, như chảy rủ theo trăng vàng
Trong nguyên bản, chỉ đơn giản là “ánh trăng bạc”, câu dịch trên đã có Nguyệt là đủ, hà tất phải thêm Trăng vàng ở câu dưới, câu "sáu" đã có bạc, liệu có thừa màu vàng ở câu “tám” này không. Cái này phải yêu cầu dụng công, như Lệ Hằng đã thành công khi dịch “như dừng, như chảy”.
Khổ cuối:
Kìa bình minh đã đến rồi…
Hãy mở lòng đón ánh trời ban mai
Xin đừng quên nhé em ơi
Hoàng hôn Mat… để suốt đời mang theo
Trong nguyên bản, khổ cuối, Matusovsky không có mong muốn “em” “rộng mở hiền hòa” đón bình minh như bạn Bùi Huy Bằng post ở bài trên, cũng như “mở lòng đón ánh trời” như trong bản dịch của bạn Lệ Hằng. Ông chỉ muốn người bạn gái của mình hãy “làm ơn” hãy đừng có quên nhé những buổi chiều hè ngoại ô Moskva thôi. Hãy nhớ, đừng quên. Bình minh chỉ là cái cớ, chỉ là ngoại cảnh, để nói rằng (ngày mới đã sang), em hãy nhớ đến những buổi chiều (thật ra là những đêm khuya) thinh lặng như thế ở ngoại ô, khi chúng ta bên nhau suốt đêm, cùng ngắm ánh trăng bạc lững lờ trôi, cùng dạo chơi trong một khung cảnh có tiếng hát đưa đến khi nhặt khi khoan trong một khu vườn…
Vài lời cảm nhận một bài thơ dịch, ý kiến chủ quan rất có thể vẫn nhiều điều chưa chuẩn. Rất mong được các bác trao đổi thêm:emoticon-0150-hands.
Phải nói rằng việc thử sức “lục bát hóa” thơ Nga là một cố gắng phi thường, rất cần được cổ vũ trân trọng. Nói là phi thường, vì tôi luôn cảm thấy thật là khó khăn, khi chuyển ngữ những khổ thơ nước ngoài giàu ý tứ, hình ảnh sang một thể thơ thuần Việt-thể thơ vốn dễ làm, nói không quá là hầu như người Việt ta ai cũng có thể làm được vài dòng. Vậy nên nếu không khéo, bài thơ dịch lục bát do nệ quá vào vần, sẽ bị xa rời nội dung nguyên gốc, thậm chí, khi đọc bản dịch lên, chẳng ai nhận ra nó chính là một…bản dịch một bài thơ vốn đã quen thuộc với những người yêu văn học Nga.
Thật ra, cũng đã có một số dịch giả đã từng cố gắng “lục bát hóa” thơ Nga. Nhưng đọng lại nhất, ấn tượng nhất, có lẽ phải kể đến Thúy Toàn-người vốn được biết là dịch rất thành công Pushkin. Nhưng bài thơ tình “Không đề” ông dịch ra thể lục bát, được nhiều người nhớ nhất, lại là một bài thơ của Lermontov, mà 2 câu cuối đã nằm trong rất nhiều cuốn sổ tay và trong trí nhớ bao người:
Tượng thờ dù đổ vẫn thiêng
Miếu thờ bỏ vắng vẫn nguyên miếu thờ
Nghe thật nhuần nhụy, tự nhiên mà vẫn bám được vào nguyên tác.
Trở lại topic này, topic về “lục bát hóa” thơ Nga của bạn Lệ Hằng. Thú thực là do bận bịu, nên tôi cũng chỉ đọc lướt qua, hoặc có vào, cũng là để chỉnh lại cỡ chữ, vì bạn Lệ Hằng thường để quá to. Tâm lý thường trực của tôi khi đọc những topic dịch thơ, thường là thán phục, bởi vì chẳng biết bao giờ mình mới làm được những điều đó. Chiều nay mới đọc bản dịch “Chiều ngoại ô Moskva”, thì thấy không được “vào” lắm, nên mới gõ mấy dòng này góp ý, cũng là một cách thể hiện sự quan tâm của người đọc với công sức dịch thuật của tác giả Lệ Hằng. Nếu có điều gì không phải, mong bạn Lệ Hằng lượng thứ cho.
Mở đầu bản dịch, là câu:
Không nghe tiếng sột soạt nào
Đọc đã thấy băn khoăn. Vườn cây đã tĩnh lặng, chỉ có thể là không nghe thấy tiếng rì rào, xào xạc, xạc xào…thôi chứ nhỉ, chứ ai lại nói là không nghe thấy tiếng sột soạt. Hai tiếng sột soạt, như những gì đã đọc, đã biết, tôi thường thấy người ta thường chỉ để dùng trong những trường hợp mô tả âm thanh vang lên đột ngột, ngắn…thôi chứ. Như mấy ví dụ:
-Bố ơi, con sợ quá. Có tiếng sột soạt ở trên mái nhà bố ạ.
-Có tiếng bước chân sột soạt ở lối đi…
-Phòng thi lặng phắc, bỗng có tiếng sột soạt mở tài liệu của thí sinh nào đó.
Đó là chưa kể về âm bằng trắc trong “câu sáu”. Hai tiếng “sột soạt” dùng chưa chuẩn, lại đều có dấu nặng, kéo trĩu câu thơ mở đầu xuống phải chăng đã khiến cho khu vườn “chết lặng” ở câu sau. Dùng những “sột soạt”, “chết lặng” để mô tả một khung cảnh êm đềm, trữ tình như vậy, e không được hợp lắm. Về mỹ học, cả hai câu mở đầu đều có vấn đề, đó là chưa kể không bám được vào nguyên tác.
Bạn biết chăng, thấm đậm tình
trong tôi chiều Mat… thanh bình mến yêu
Tôi thấy không nên viết tắt từ Mát, dù rằng có dấu ba chấm (…) phía sau. Bởi đó là ngôn ngữ nói, chứ một khi đưa vào thơ, thì tên các địa danh, nhất là nước ngoài, cần phải được giữ nguyên. Từ viết tắt Mát cần phải được sửa nữa, ở câu kết.
Hoàng hôn Mat… để suốt đời mang theo!
Bởi nếu đưa bản dịch này cho một ai đó chưa hề sang Nga, chưa hề biết đến bài hát Chiều ngoại ô Moskva, thì người đó sẽ yên chí lớn đây là một bài thơ do người Việt làm, và Mát chính là một địa danh đâu đó ở nước ta gồm 3 ký tự, tương tự như Vac ở Thanh Oai, Mẹt ở Lạng Giang, hay Vôi ở Hữu Lũng…vậy.
Tiếp nhé:
Suối tràn ánh bạc Nguyệt treo
Như dừng, như chảy rủ theo trăng vàng
Trong nguyên bản, chỉ đơn giản là “ánh trăng bạc”, câu dịch trên đã có Nguyệt là đủ, hà tất phải thêm Trăng vàng ở câu dưới, câu "sáu" đã có bạc, liệu có thừa màu vàng ở câu “tám” này không. Cái này phải yêu cầu dụng công, như Lệ Hằng đã thành công khi dịch “như dừng, như chảy”.
Khổ cuối:
Kìa bình minh đã đến rồi…
Hãy mở lòng đón ánh trời ban mai
Xin đừng quên nhé em ơi
Hoàng hôn Mat… để suốt đời mang theo
Trong nguyên bản, khổ cuối, Matusovsky không có mong muốn “em” “rộng mở hiền hòa” đón bình minh như bạn Bùi Huy Bằng post ở bài trên, cũng như “mở lòng đón ánh trời” như trong bản dịch của bạn Lệ Hằng. Ông chỉ muốn người bạn gái của mình hãy “làm ơn” hãy đừng có quên nhé những buổi chiều hè ngoại ô Moskva thôi. Hãy nhớ, đừng quên. Bình minh chỉ là cái cớ, chỉ là ngoại cảnh, để nói rằng (ngày mới đã sang), em hãy nhớ đến những buổi chiều (thật ra là những đêm khuya) thinh lặng như thế ở ngoại ô, khi chúng ta bên nhau suốt đêm, cùng ngắm ánh trăng bạc lững lờ trôi, cùng dạo chơi trong một khung cảnh có tiếng hát đưa đến khi nhặt khi khoan trong một khu vườn…
Vài lời cảm nhận một bài thơ dịch, ý kiến chủ quan rất có thể vẫn nhiều điều chưa chuẩn. Rất mong được các bác trao đổi thêm:emoticon-0150-hands.
Sửa lần cuối:
Bác Hungmgmi hồi này "rào trước đón sau" ghê quá đấy ạ.
Em thì chỉ xin "cảm nhận" bài thơ của Bác "Lệ Hằng" thật là một sự "khủng khiếp" và "tai nạn" cho nghệ thuật của thể thơ "lục bát" (chưa nói đến nội dung dịch thuật).
Xin kính chào các bác.
Dubravka.
Em thì chỉ xin "cảm nhận" bài thơ của Bác "Lệ Hằng" thật là một sự "khủng khiếp" và "tai nạn" cho nghệ thuật của thể thơ "lục bát" (chưa nói đến nội dung dịch thuật).
Xin kính chào các bác.
Dubravka.
Vâng, thì em cũng rào tí, vì mấy lần em vào bình loạn thơ dịch, rồi thơ tự làm của các bác, rồi các cháu khác...thấy sự phản hồi hoặc là im lặng, hoặc là...
Chỉ sợ như các cầu thủ bảo HLV hay BLV bóng đá: Có giỏi thì các ông vào mà đá, chỉ có nói là giỏi thôi. Có biết đá bóng đâu mà cũng bình với chả luận.
Nên muốn góp ý tí đôi khi cũng ngại:emoticon-0136-giggl
Chỉ sợ như các cầu thủ bảo HLV hay BLV bóng đá: Có giỏi thì các ông vào mà đá, chỉ có nói là giỏi thôi. Có biết đá bóng đâu mà cũng bình với chả luận.
Nên muốn góp ý tí đôi khi cũng ngại:emoticon-0136-giggl
Giới thiệu một dịch vụ thơ máy ở đây nè các bác:
http://lamtho.vn/thomay/index.php?q=tutaochude#bottom
nhà em cũng hay lẩn thẩn dùng nó để tìm tứ thơ, hôm nay gõ vào chủ đề: Chiều ngoại ô Matxcova, dòng sông, thanh vắng... thì nó ra như vầy:
Dòng sông bạc vẫn nghìn xưa
Thanh u tiếng hát hương thừa đắn đo
Trong cô đơn ở thầy trò
Nét tươi trong nếu tự do đôi dòng
Dòng sông bạc sẵn cuồng phong
Thanh u tiếng hát con ong chiều tà
Gánh hàng rong cũng lắng xa
Chàng yêu nàng vẫn ngọc ngà khuê ly
Nghe như thơ trừu tượng - tranh trừu tượng của Picatxo vậy! Hay hay!!!
http://lamtho.vn/thomay/index.php?q=tutaochude#bottom
nhà em cũng hay lẩn thẩn dùng nó để tìm tứ thơ, hôm nay gõ vào chủ đề: Chiều ngoại ô Matxcova, dòng sông, thanh vắng... thì nó ra như vầy:
Dòng sông bạc vẫn nghìn xưa
Thanh u tiếng hát hương thừa đắn đo
Trong cô đơn ở thầy trò
Nét tươi trong nếu tự do đôi dòng
Dòng sông bạc sẵn cuồng phong
Thanh u tiếng hát con ong chiều tà
Gánh hàng rong cũng lắng xa
Chàng yêu nàng vẫn ngọc ngà khuê ly
Nghe như thơ trừu tượng - tranh trừu tượng của Picatxo vậy! Hay hay!!!
Phanhoamay
New member
Gửi bạn Lệ Hằng - Ngọc Châu,
Trước hết phải nói là bạn yêu thơ Nga và ham thích dịch thơ Nga, đó là một điều đáng quý.
Cũng đáng trân trọng khi bạn mạnh dạn đưa những bản dịch của mình cho mọi người đọc và góp ý.
Người ta thường nói dịch là giết vì không có cách nào bê nguyên si được 100% nhạc điệu, tu từ, ẩn ý và các tầng nấc ngữ nghĩa của bài thơ gốc sang tiếng nói của một dân tộc khác được. Logic tư tuy và cảm thụ của mỗi dân tộc đều có nét riêng biệt mà dân tộc khác không có.
Tôi cho rằng dịch thơ khó hơn làm thơ nhiều lần. Muốn dịch thơ, ngoài giỏi thứ tiếng mà mình dịch còn phải rất giỏi tiếng mẹ đẻ, trên cơ sở có một tâm hồn thơ tinh tế.
Đôi khi tôi tự hỏi mình đã hội đủ cả ba yếu tố đó chưa. Vì vậy vài năm nay tôi không dám bắt tay dịch một bài thơ Nga nào.
Tôi xin có hai điều góp ý với bạn:
1. Tạo sao lại nhất thiết cứ phải là lục bát? Lục bát là thể thơ truyền thống của Việt nam, nó có một số sức mạnh nhất định, nhưng đương nhiên là có nhiều hạn chế. Ở đây tôi xin không bàn sâu về thể loại lục bát, mà chỉ muốn bạn giải phóng mình ra khỏi sự ràng buộc bởi một thể loại cố định.
Ví dụ bài "Đợi anh về". Nó tương đương thể thơ 5 chữ của Việt Nam:
"Em ơi đợi anh về
Đợi anh hoài em nhé
Mưa có rơi dầm dề
Ngày có dài lê thê
Thì em ơi cứ đợi"
Tôi thử cố bắt nó vào form lục bát:
"Em ơi hãy đợi anh về
Dẫu mưa cứ mãi dầm dề khôn nguôi
Đợi anh, em hãy đợi hoài
Dẫu lê thê mãi tháng ngày trôi qua"
Nghe có vẻ tàm tạm (hơi quá tự hào!), nhưng làm sao mà so được với thể 5 chữ mà Tố Hữu đã sử dụng?
2. Phải lật đi lật lại từng từ mà mình sử dụng. "замерло" có gốc từ là "chết", nhưng không thể nào dịch là "chết lặng" khi ta mô tả một khung cảnh thơ mộng tình tứ như chiều Matxcơva được?
Chả thế mà những người đi trước họ dịch là "thanh vắng", đâu có phải là họ không biết cái từ "chết lặng" trong tiếng Việt gần với "замерло" hơn?
Trước hết phải nói là bạn yêu thơ Nga và ham thích dịch thơ Nga, đó là một điều đáng quý.
Cũng đáng trân trọng khi bạn mạnh dạn đưa những bản dịch của mình cho mọi người đọc và góp ý.
Người ta thường nói dịch là giết vì không có cách nào bê nguyên si được 100% nhạc điệu, tu từ, ẩn ý và các tầng nấc ngữ nghĩa của bài thơ gốc sang tiếng nói của một dân tộc khác được. Logic tư tuy và cảm thụ của mỗi dân tộc đều có nét riêng biệt mà dân tộc khác không có.
Tôi cho rằng dịch thơ khó hơn làm thơ nhiều lần. Muốn dịch thơ, ngoài giỏi thứ tiếng mà mình dịch còn phải rất giỏi tiếng mẹ đẻ, trên cơ sở có một tâm hồn thơ tinh tế.
Đôi khi tôi tự hỏi mình đã hội đủ cả ba yếu tố đó chưa. Vì vậy vài năm nay tôi không dám bắt tay dịch một bài thơ Nga nào.
Tôi xin có hai điều góp ý với bạn:
1. Tạo sao lại nhất thiết cứ phải là lục bát? Lục bát là thể thơ truyền thống của Việt nam, nó có một số sức mạnh nhất định, nhưng đương nhiên là có nhiều hạn chế. Ở đây tôi xin không bàn sâu về thể loại lục bát, mà chỉ muốn bạn giải phóng mình ra khỏi sự ràng buộc bởi một thể loại cố định.
Ví dụ bài "Đợi anh về". Nó tương đương thể thơ 5 chữ của Việt Nam:
"Em ơi đợi anh về
Đợi anh hoài em nhé
Mưa có rơi dầm dề
Ngày có dài lê thê
Thì em ơi cứ đợi"
Tôi thử cố bắt nó vào form lục bát:
"Em ơi hãy đợi anh về
Dẫu mưa cứ mãi dầm dề khôn nguôi
Đợi anh, em hãy đợi hoài
Dẫu lê thê mãi tháng ngày trôi qua"
Nghe có vẻ tàm tạm (hơi quá tự hào!), nhưng làm sao mà so được với thể 5 chữ mà Tố Hữu đã sử dụng?
2. Phải lật đi lật lại từng từ mà mình sử dụng. "замерло" có gốc từ là "chết", nhưng không thể nào dịch là "chết lặng" khi ta mô tả một khung cảnh thơ mộng tình tứ như chiều Matxcơva được?
Chả thế mà những người đi trước họ dịch là "thanh vắng", đâu có phải là họ không biết cái từ "chết lặng" trong tiếng Việt gần với "замерло" hơn?
Lệ Hằng xin cám ơn tất cả các bạn đã góp ý cũng như phê bình bài dịch CHIỀU MAT.. của LH. Thú thật là LH rất khoái khi được các bạn đọc và góp ý nhiều như thế. LH sẽ nghiên cứu kĩ các phân tích trên để trình làng lại một bản dịch khác xem có khá hơn được không (xin hẹn vài hôm nữa vì LH đang có việc làm dở)
Tiện đây LH chỉ giải thích một vài điều với các bạn mới quen (mà đã thấy rất quí) như sau:
Tính của LH xưa nay ưa làm việc gì kho khó một tí cơ. Dich thơ nước ngoài sang lục bát đúng là việc cố nuốt cái gai qua cổ họng, vậy nên khi bị mắc ở cổ thì phải cố chịu, còn biết kêu ca với ai! Nhưng một khi nuốt cái gai qua cổ họng một cách ngon lành mà dạ dày cũng không bị thủng thì khoái biết chừng nào!
Nói vui như vậy nhưng LH xin quay trở lại vấn đề một cách nghiêm túc như sau:
Lục bát đang được đề nghị công nhận là quốc thơ, hầu như đã là người Việt Nam ham làm thơ thì ai cũng có thể viết được lục bát (khác nhau ở chỗ hay hoặc dở và cái tầm của tứ thơ mà thôi) nên LH chợt nghĩ "mình hãy cố gắng dịch các bài thơ nước ngoài sang thể lục bát để người nước ngoài biết tiếng Việt và Kiều bào ta ở nước ngoài thấy rằng thơ lục bát Việt Nam có thể tải được mọi tư tưởng của các nhà thơ trên thế giới (tất nhiên cần phải tránh gò ép đến quá mức những bài không nên dịch sang thể lục bát như ý kiến góp ý của bạn Phan Hoa May), LH cũng đã có nhiều bản dịch thơ của của các thi hào không phải người Nga đăng ở các Website văn chương nhưng với Nước Nga Trong Tôi, LH sẽ chỉ dịch và trình làng các bài thơ Nga (Liên Xô cũ hay gốc Slava nói chung) mà thôi.
Không biết các bạn nghĩ sao nhưng LH thấy rằng đã nhiều năm nay đại đa số người Việt yêu thơ có thái độ xa lạ với thơ dịch, nhất là những bài dịch theo kiểu không vần, giống như những bài báo được ngắt xuống dòng tùy thích theo khẩu vị "người dịch". Một lần anh Mai Văn Phấn để vào chiếc máy tính của tôi gửi ở nhà Thi Hoàng khoảng vài ngàn bài thơ đã dịch theo kiểu ấy của nhiều tác giả ở nhiều quốc gia lắm nhưng thú thật tôi không thể chọn được mươi bài để mà nhớ trong đầu! Sau rồi đã xóa tất cả đi.
Vậy nên nếu LH dịch 100 bàì thơ Nga sang lục bát mà có được khoảng 15 bài khiến người đọc có thể nhớ trong đầu họ đã là quá mừng rồi. Được các bạn khen-chê, kể cả mắng mỏ nữa có làm sao đâu!
Chắc chắn bản dịch lại bài CHIỀU MÁTX-CƠ-VA sẽ khá hơn bản đã trình làng.
Nhận thấy bạn Minminixi có tính hài hước cao, LH xin được góp thêm với bạn một chuyện dịch thơ như sau:
Một anh bạn Nga học tiếng Viêt rất thich hai câu ca dao : GIÓ ĐƯA CÀNH TRÚC LA ĐÀ / TIẾNG CHUÔNG THIÊN MỤ CANH GÀ THỌ XƯƠNG. Khi về nước đọc cho một anh bạn Ba Lan (cũng biết một ít tiếng Việt) nghe và giải thích thêm nghĩa của từng từ trong câu ca dao. Anh Ba Lan khoái chí dịch lại thành thơ Việt như sau:
PHONG BA LAY CÀNH TRÚC / RƠI XUỐNG TÀ VẸT ĐƯỜNG (bởi chữ ĐÀ dịch sang Nga còn có nghĩa là TÀ VẸT!) / MẸ TRỜI THỈNH MỘT HỒI CHUÔNG (Thiên mụ dich là mẹ Trời cũng không sai) / XÚP GÀ HÚP VỘI HÓC XƯƠNG MẤY LẦN!!! (canh gà dịch là xúp gà thì quá chuẩn còn gì. Thọ xương chẳng phải là bị hóc xương hay sao?
:emoticon-0115-inlov:emoticon-0123-party:emoticon-0107-sweat
LH sẽ còn dịch và còn rửa sạch tai để nghe các bạn mắng mỏ mà (sau đó mới biết mà chỉnh sửa chứ). Không hề giận đâu.
LH
Tiện đây LH chỉ giải thích một vài điều với các bạn mới quen (mà đã thấy rất quí) như sau:
Tính của LH xưa nay ưa làm việc gì kho khó một tí cơ. Dich thơ nước ngoài sang lục bát đúng là việc cố nuốt cái gai qua cổ họng, vậy nên khi bị mắc ở cổ thì phải cố chịu, còn biết kêu ca với ai! Nhưng một khi nuốt cái gai qua cổ họng một cách ngon lành mà dạ dày cũng không bị thủng thì khoái biết chừng nào!
Nói vui như vậy nhưng LH xin quay trở lại vấn đề một cách nghiêm túc như sau:
Lục bát đang được đề nghị công nhận là quốc thơ, hầu như đã là người Việt Nam ham làm thơ thì ai cũng có thể viết được lục bát (khác nhau ở chỗ hay hoặc dở và cái tầm của tứ thơ mà thôi) nên LH chợt nghĩ "mình hãy cố gắng dịch các bài thơ nước ngoài sang thể lục bát để người nước ngoài biết tiếng Việt và Kiều bào ta ở nước ngoài thấy rằng thơ lục bát Việt Nam có thể tải được mọi tư tưởng của các nhà thơ trên thế giới (tất nhiên cần phải tránh gò ép đến quá mức những bài không nên dịch sang thể lục bát như ý kiến góp ý của bạn Phan Hoa May), LH cũng đã có nhiều bản dịch thơ của của các thi hào không phải người Nga đăng ở các Website văn chương nhưng với Nước Nga Trong Tôi, LH sẽ chỉ dịch và trình làng các bài thơ Nga (Liên Xô cũ hay gốc Slava nói chung) mà thôi.
Không biết các bạn nghĩ sao nhưng LH thấy rằng đã nhiều năm nay đại đa số người Việt yêu thơ có thái độ xa lạ với thơ dịch, nhất là những bài dịch theo kiểu không vần, giống như những bài báo được ngắt xuống dòng tùy thích theo khẩu vị "người dịch". Một lần anh Mai Văn Phấn để vào chiếc máy tính của tôi gửi ở nhà Thi Hoàng khoảng vài ngàn bài thơ đã dịch theo kiểu ấy của nhiều tác giả ở nhiều quốc gia lắm nhưng thú thật tôi không thể chọn được mươi bài để mà nhớ trong đầu! Sau rồi đã xóa tất cả đi.
Vậy nên nếu LH dịch 100 bàì thơ Nga sang lục bát mà có được khoảng 15 bài khiến người đọc có thể nhớ trong đầu họ đã là quá mừng rồi. Được các bạn khen-chê, kể cả mắng mỏ nữa có làm sao đâu!
Chắc chắn bản dịch lại bài CHIỀU MÁTX-CƠ-VA sẽ khá hơn bản đã trình làng.
Nhận thấy bạn Minminixi có tính hài hước cao, LH xin được góp thêm với bạn một chuyện dịch thơ như sau:
Một anh bạn Nga học tiếng Viêt rất thich hai câu ca dao : GIÓ ĐƯA CÀNH TRÚC LA ĐÀ / TIẾNG CHUÔNG THIÊN MỤ CANH GÀ THỌ XƯƠNG. Khi về nước đọc cho một anh bạn Ba Lan (cũng biết một ít tiếng Việt) nghe và giải thích thêm nghĩa của từng từ trong câu ca dao. Anh Ba Lan khoái chí dịch lại thành thơ Việt như sau:
PHONG BA LAY CÀNH TRÚC / RƠI XUỐNG TÀ VẸT ĐƯỜNG (bởi chữ ĐÀ dịch sang Nga còn có nghĩa là TÀ VẸT!) / MẸ TRỜI THỈNH MỘT HỒI CHUÔNG (Thiên mụ dich là mẹ Trời cũng không sai) / XÚP GÀ HÚP VỘI HÓC XƯƠNG MẤY LẦN!!! (canh gà dịch là xúp gà thì quá chuẩn còn gì. Thọ xương chẳng phải là bị hóc xương hay sao?
:emoticon-0115-inlov:emoticon-0123-party:emoticon-0107-sweat
LH sẽ còn dịch và còn rửa sạch tai để nghe các bạn mắng mỏ mà (sau đó mới biết mà chỉnh sửa chứ). Không hề giận đâu.
LH
Bầu chọn "Quốc hoa" thì còn có lý, là để bạn bè quốc tế khi sang VN còn dễ nhận thấy bằng mắt loài hoa được coi là cao quý của VN như thế đó. Rằng nó đã được chọn là biểu tượng cho Hãng hàng không quốc gia, rồi khi in ấn các tài liệu ra tiếng nước ngoài để quảng bá cho VN, in béng cái hình hoa sen vào, chả sao cả. Cũng đẹp mà.Lục bát đang được đề nghị công nhận là quốc thơ, hầu như đã là người Việt Nam ham làm thơ thì ai cũng có thể viết được lục bát (khác nhau ở chỗ hay hoặc dở và cái tầm của tứ thơ mà thôi) nên LH chợt nghĩ "mình hãy cố gắng dịch các bài thơ nước ngoài sang thể lục bát để người nước ngoài biết tiếng Việt và Kiều bào ta ở nước ngoài thấy rằng thơ lục bát Việt Nam có thể tải được mọi tư tưởng của các nhà thơ trên thế giới
Nhưng đề nghị đẻ một danh hiệu "quốc thơ" hay "quốc thi" gì đó thì thật là...ngây ngô và buồn cười. Nó cũng buồn cười như đề nghị soạn ra Luật nhà văn của ông nghị bác sĩ nào đó.
Chả cần có danh hiệu đó, thì lục bát đã song hành cùng đời sống tinh thần của bà con ta từ bao đời nay, từ khi còn chưa có chữ viết. Các câu ca dao cứ truyền từ đời cụ sang đời bà, đời con rồi đời cháu, chắt, chút chít...mà làm nên một mảng văn học dân gian khá bề thế trong kho tàng văn hóa nước nhà.
Đẻ ra danh hiệu "quốc thơ" để làm gì?
Và tiêu chí dịch thơ nước ngoài ra lục bát của bác chỉ để cho:
hay sao?người nước ngoài biết tiếng Việt và Kiều bào ta ở nước ngoài thấy rằng thơ lục bát Việt Nam có thể tải được mọi tư tưởng của các nhà thơ trên thế giới
Tôi xin hỏi bác có bao nhiêu người nước ngoài biết tiếng Việt? Và có bao nhiêu % trong số đó yêu thích văn học VN, nghiên cứu văn học VN và đủ trình độ để "thẩm thấu" được ca dao, rồi lục bát VN? Chỉ để phục vụ riêng một thiểu số đó thôi ư?
Và với kiều bào VN, có lẽ chả cần danh hiệu lục bát là "quốc thơ" thì nếu yêu thơ lục bát, họ vẫn đọc và làm thơ lục bát như thường, mà chẳng cần phải mang đi khoe với dân sở tại là nước tôi có một thể thơ hay lắm nhé, được công nhận là "quốc thơ" hẳn hoi, có thể "tải được mọi tư tưởng của các nhà thơ trên thế giới", ghê không?
Suy cho cùng, thì cố gắng của nhà thơ ĐVH (phải viết tắt tí, vì có chơi với ông anh này:emoticon-0136-giggl) và các thi hữu vận động lục bát trở thành "quốc thơ" là những cố gắng tích cực, cổ súy cho một thể thơ dân dã của VN. Nhưng để biến nó thành một danh hiệu, được Nhà nước đứng ra vận động, tổ chức, thăm dò và công nhận thì là một ý tưởng quá phi thực tế, lãng mạn trong thời buổi khủng hoảng thừa các danh xưng hiện nay. Lãng mạn như thể thơ lục bát vậy, mênh mang, mênh mang...
Bác Lệ Hằng muốn dịch thơ Nga sang thể lục bát, tôi xin nói ngay là tôi ủng hộ bác nhiệt tình, bác ạ. Bác cứ post vào đây để chia sẻ cùng mọi người nhằm hoàn thiện thêm những bản dịch của mình. Bác được vui vì được làm " cái việc kho khó", mà anh chị em cũng có dịp trao đổi cho vui.
Chứ hy vọng thể thơ lục bát thành "quốc thơ" thì chả biết đến bao giờ đâu.
Nghĩ lan man thêm chút về danh xưng, cứ cái đà này, Hội đông y VN có một ngày nổi hứng, bỗng dưng đề nghị một toa thuốc nào đó thành "quốc thuốc", rồi Cục trồng trọt bộ NNPTNT bỗng đề nghị khoai lang thành..."quốc củ" cũng chưa biết chừng.
Sửa lần cuối:
Chào bạn và qua khung trả lời này LH cũng muốn được trao đổi với tất cả các bạn của NNTT.
Chuyện công nhận quốc (hay nước) thơ LH cũng chỉ nhắc đến cho vui nên chẳng tranh cãi với bạn làm gì cho tốn thời gian.
Tuy nhiên đã hứa là sẽ dịch lại thì LH phải làm và post bài làm lại lên đây (chỉ xin các bạn đối chiếu với lời Nga gốc để phê chỗ nào còn chưa đạt, đừng dựa vào lời hát Việt vì khi dịch lới này người ta phải PHỎNG (đến 2 lần ây) DỊCH để sao cho lời phù hợp với giai điệu, ai cũng có thể hát dễ dàng.
Bản dịch lại như sau:
CHIỀU MATX-CƠ-VA
(bản mới)
Không nghe tiếng động khẽ nào
Vườn im lặng tận khi vào bình minh
Biết không em thấm đậm tình
Chiều ven Mat-cơ-va mình mến yêu
Sông đầy ánh bạc trăng treo
Như ngưng như chảy nhịp theo ca từ
Nghe chăng khúc nhạc mơ hồ
Những chiều tĩnh lặng ngoại ô êm đềm
Em ơi, sao mắt ngó bên
Đầu nghiêng cúi, vẻ như tìm chi ai?
Nói hay không nói bao lời
khó thay - tất cả nhịp đời tim anh,
Ánh bình minh đã long lanh
Hãy cùng trải rộng lòng mình đi em
Đừng bao giờ nhé, lãng quên
Mat-cơ-va lúc màn đêm chiều hè!
Dán lại bản cũ để các bạn tiện đối chiếu:
CHIỀU MATX-CƠ-VA
(bản cũ)
Không nghe tiếng sột soạt nào
Vườn chết lặng đợi đón chào bình minh
Bạn biết chăng, thấm đậm tình
trong tôi chiều Mat… thanh bình mến yêu
Suối tràn ánh bạc Nguyệt treo
Như dừng, như chảy rủ theo trăng vàng
Lặng rồi lại hát lẹ làng
Khúc ca chiều tĩnh nhịp nhàng êm trôi
Phải chăng muốn giấu nụ cười
nhìn nghiêng, đầu cúi, em ơi nghĩ gì?
Khó nói sao những thầm thì
tim anh lạc kiếm đường đi hỡi người
Kìa bình minh đã đến rồi…
Hãy mở lòng đón ánh trời ban mai
Xin đừng quên nhé em ơi
Hoàng hôn Mat… để suốt đời mang theo!
Còn về ĐVH và BT thì LH cũng có quen biết, tình cảm với hai vị ấy thế nào xin các bạn bỏ chút thời gian đọc truyện vui gắn dưới đây (LH viết đấy) thì cũng đoán được ra.
NÂNG TẦM
Cái trò làm thơ thế mà hay ra phết, các vị ạ!
Trước kia nghe loáng thoáng tới chuyện ai đó trong số người mình quen thích làm thơ, là cả tôi lẫn "basa" đều bỏ ngoài tai, mặc nhiên nghĩ đấy là chuyện của mấy ông "háp". Thậm chí có lần giở cuốn gia phả (vẫn đặt trang trọng trên bàn thờ nhà ông anh cả tôi) thấy viết rằng cụ nội chúng tôi trước đây là nhà nho rất giỏi văn thơ, tôi phải gấp lại đặt vào chỗ cũ lập tức, vội vàng đến mức không kịp phủi bụi cho cuốn gia sử vì sợ "basa" ngó đến. Hắn mà đọc thấy thì rồi mỗi khi có chuyện không vừa lòng, sẽ mát mẻ rằng cả nhà chỉ có tôi được mang "gien trội"!
Chính vì có basa nhà tôi cầm trịch như vậy nên chúng tôi sống yên ổn được đến hai mươi năm chẳng dính dáng gì tới các thứ thẩn thơ, thơ thẩn. Thật đội ơn Phật bà!
Vậy mà sự đời bỗng bất ngờ đổi thay, đổi thay cũng lại chính từ basa nhà này, khiến tôi phải trở thành triết nhân... bất đắc dĩ khi cố suy ngẫm để lí giải: "Con giun khi đang mải kiếm ăn hoặc buộc phải bò qua chỗ đất khô nóng, tránh chậu nước xà phòng ai đó vừa đổ toẹt, thì nó duỗi thẳng ra mà bò trối chết, nhưng lúc no đủ dưới trăng thanh gió mát chúng cũng tung tăng uốn khúc kém gì lân với rồng... giấy đang múa trong ngày Trung Thu, có lẽ là thế!"
Chả là hôm đó basa với dáng đi tung tẩy bước vào nhà (khiến thoạt tiên tôi nghĩ hắn lại bị tái phát chỗ viêm khớp gối!). Chưa kịp hỏi thì hắn dí tờ giấy vào mũi tôi:
- Trưởng... trưởng... à, Sếp Thơ Việt Nam Cờ Lờ Bờ khen bài này lắm nhá!
- Cái gì? Ai?... Cái gì cơ!?
Thề có con chó đá cụt một tai rất thiêng ngoài cổng chứng giám! Tôi mà hiểu được một phần tư những gì basa vừa nói thì phái viên giả mạo của đức... đức Ma... Ham Mít gì đấy có bắt tôi giấu bom vào bụng đi nổ cảm tử ở giữa bãi rác, tôi cũng chẳng dám cãi lại.
- Sao mặt nghệt ra thế? - Cái phì cười của basa làm tôi yên dạ, biết là mình không vướng "phốt" gì - Chả là em chưa kịp nói với anh - nàng hớn hở giải thích - Em tham gia cờ-lờ-bờ Thơ của các giáo chức nghỉ hưu từ tháng trước cơ. Đầu tiên là do nể cụ nguyên giám đốc Sở...
- Cái gì? Thơ! Sao lại dính dáng đến thơ?!
- Thì là thơ chứ còn cái gì. Bây giờ ai mà chẳng làm thơ, anh đến CLB mà xem, ối cụ ông cụ bà, móm hết răng mà vẫn làm thơ tình kia kìa.
Quả thực là tôi không thể nào tiêu hóa nổi những chuyện basa vừa nói. Hắn cũng nhận thấy thế nên xà đến bá vai tôi cười như nắc nẻ khiến tôi phải vội vàng ngó quanh, xem có ai nhìn thấy cặp U60 tình củm với nhau hay không, dẫu biết rằng ở nhà chỉ có hai vợ chồng già.
- Sao ngày xưa, ngày xưa...
Chưa hỏi hết câu thì basa đã ngắt lời:
- Ngày xưa khác, bây giờ khác. Bây giờ đến lúc mình cũng phải nâng tầm rồi. Tẩm thế không biết!!
- .......
- Ngày xưa có ai làm thơ không nào, tôi hỏi ông thế? - Thấy họng tôi vẫn đang tắc, basa hạ cố giải thích - Xưa ai làm thơ thì nghèo kiết xác, con cái nhếch nhác, vợ gom nhặt rác, khách đến phải chạy đi mượn bát... Nhưng bây giờ, bây giờ...Thôi ông cứ đi với tôi tới CLB một hôm rồi sẽ thấy ngay.
"Con mẹ này dở chứng thật rồi", tôi nghĩ bụng và chuẩn bị nổi cạu. Đàn ông bao giờ chả thế, dẫu luôn giữ chức tiểu đội phó như tôi, nhưng con giun xéo mãi cũng quằn! Thì ra hắn đi đến cái cờ-lờ-bờ-mù-mờ-thẫn-thờ gì đó được vài lần đã sắp sửa lên mặt, học cách nói ra vần ra điệu, về nhà định bắt nạt chồng... Đã thế, đã thế...
- Bây giờ làm thơ toàn là những người giàu có thôi, ông hiểu chưa. Đại gia, có chức có quyền mà không biết làm thơ cũng vứt - hắn tiếp tục giải thích nhưng đúng là đổ thêm dầu vào lửa trong khi tôi đã có đầy đủ lí lẽ để tung "chưởng" ra.
- Ra thế, Lượm ơi... Có nghĩa là bây giờ bà chê tôi không biết làm thơ, là đồ vứt đi chứ gì? Tôi nói cho bà biết nhá, không biết mèo nào vứt mỉu nào...
- Thôi thôi, ai nói thế, chưa chi đã... - basa dàn hòa, lập tức áp dụng sách lược "lạt mềm buộc chặt" như mỗi khi sắp có chuyện cãi nhau - Đấy là mấy cụ cựu giáo chức tham luận ngoài luồng với nhau như thế, ai nói đụng gì tới ông...
- Tham với chả lộn! Tôi còn lạ gì mấy lão ấy. Lúc còn đương chức đương quyền thì tham cả đến mấy con chó con nhà chị Dậu, không có vé nọ vé kia đố bà xin được cho cái Thi nhà mình vào trường điểm, chính bà phải lo méo mặt đi còn gì. Bây giờ phải nhường ghế cho người khác rồi thì lại lộn, có mà lộn hành ra tỏi...
- Thôi, thôi, đã bảo thôi thôi rồi mà. Em bảo này... - basa nhũn như con chi chi - Anh mà làm thơ chắc chắn còn hay hơn mấy ông ấy nhiều. Ngày xưa em có xem cuốn nhật kí của anh, thấy có mấy bài thơ hay lắm, sau rồi vì bận làm ăn con cái nên mới không ngó ngàng gì nữa. Em nghĩ nhà này chỉ có anh là mang được gien của ông nội thôi. Giờ chúng mình làm một tập thơ rồi gửi in đi...
Gien của ông nội! Thế mới biết một mụ đàn bà bằng ba con ma xó! Tôi lại cứ nghĩ hắn chẳng bao giờ sờ mó đến những thứ không phải nhiệm vụ của giống vịt nhà đẻ toàn ra vịt trời. Hắn vẫn đang say sưa với ý định in thơ thiếc gì đấy nên thấy tôi đã có phần hạ hỏa liền tiếp tục ỏn thót:
- Anh làm đi, đảm bảo thơ của nhà mình hay hơn của nhà họ...
- Nhà nào? Hay hơn thì làm sao, được cái gì mà làm?!
- Lão gia ơi, ngồi đây nghe phu nhân của lão gia nói đã, làm sao cứ sủi lên như bong bóng nồi cám lợn thế. Nghe xong đi đã rồi hãy phát biểu không được à?...
Đã thế thì tôi sẽ để im cho hắn nói. Đã có một vại sành kinh nghiệm từ ngày gánh vác chức phó trong nhà, rằng nhiều khi không cần phải giao ban làm gì, cứ im ỉm mà làm lại khiến cấp trưởng phải đặc biệt lưu ý, thậm chí phải thay đổi nghị quyết đã ban hành.
"Luôn luôn lắng nghe, luôn luôn thấu hiểu" là một sách lược cực kì quan trọng, chẳng thế mà cái công ty Pờ-nhô-đen-sờn-đen-xì gì đấy lập thành biểu trương ở khắp nơi trên thế giới. Chỉ kiên nhẫn lắng nghe một lát là thấu hiểu ráo mọi chuyện, tất tần tật. Tất nhiên là phải sắp xếp thông tin theo tư duy của mình, nếu chỉ ghi âm theo trình tự các các, cạc cạc của họ nhà vịt thì có mà... khà khà!
Nào là ở nước ta hiện giờ có cả triệu người làm thơ, nào bây giờ một chị Cầm...đồ, một anh Thi... Lúa cũng có thể in riêng cho mình một vài tập thơ, dễ dàng hơn in tiền âm phủ, khỏi nói việc muốn có một vài bài thơ trong một TUYỂN THI gồm hàng lô hàng lốc giả... tác, bập bập, phải gọi là "tác giả" cơ đấy. Chỉ cần bỏ ra vài ba trăm ngàn là có một bài của mình trong ấy ngay, sau đấy vào các ngày hội lễ còn nhận được thiếp in rất đẹp mời tác giả từ miệt vườn xa xôi tự bỏ tiền ra Miếu... Văn ở đất Thăng Long ngàn năm, nghe, đọc thơ và gấp thành diều giấy thả lên trời nữa cơ!
Ai muốn gấp bao nhiêu diều cứ tùy ý nhá, trưng mấy bảng quảng cáo "thơ nhà" vẽ rồng vẽ... phượ cũng được, sau đấy được phép thu lại đưa lên máy bay mang về cho em út trong nhà từ Ba cho đến Bảy-Tám-Chín Lúa dán vào cột từ đường lưu giữ muôn đời. Làm thơ bây giờ sướng hết chỗ nói!
Cũng thấy hay hay. Thì cũng phải nâng tầm tí chút chứ nhỉ?!
Tôi nghĩ đến chuyện giở mẹo vặt bằng cách moi các bài thơ tình ngày xưa ở các quyển nhật kí (ba quyển tất cả, ma xó mới biết có một cuốn thôi, hai cuốn kia đã khôn hồn gửi ở nhà thằng bạn từ lâu!) ra sửa lại rồi đem thi thố. Đúng lúc ấy thì ông cậu của basa, một nhà thơ thực thụ tuy chỉ ở cấp tỉnh, tính rất hài hước, bước vào cười khà khà, thì ra ông đã đến đứng nghe ngoài cửa từ lâu mà cả tôi và basa bị dính... keo thơ nên không hay biết.
- Hà hà! Chắc là tay Giáo Chủ đạo Thơ vừa đến thuyết pháp cho CLB các ngươi chứ gì?
- Giáo Chủ?! - Hai vợ chồng tôi cùng ngơ ngác, chưa hiểu ông nói gì.
- Hai ngươi thừa biết rằng bây giờ nhiều người mê mẩn với thơ như cô đồng mê cung văn, trọng TUYỂN THI như người Hồi giáo kính Kinh Co-ran, thăm Văn Miếu thì ngang bằng được hành hương về La-mếch! Vậy nên mới có kẻ đi khắp nơi truyền "ĐẠO THƠ" để được tôn xưng là "GIÁO CHỦ", hiểu chưa?
- Nhưng... nhưng để làm gì hả cậu? - Basa nhà tôi chưa hiểu.
- Sắp lên lão rồi mà còn ngốc! - Ông cậu vợ (chỉ hơn cháu ba tuổi) mắng thế - Tao đây này, thơ được bao nhiêu người biết đến mà muốn in một tập vẫn phải bỏ tiền túi ra, đứa chó nào ra hiệu sách mua thơ đâu! Nhưng tay "giáo chủ" của các ngươi năm nào cũng in hàng chục tuyển tập thơ dăm trăm bài, mỗi tập vài ngàn cuốn rồi bán hết veo với giá cắt cổ cho tín đồ được "giáo chủ" chọn thơ in. Thế thì để làm gì mà các ngươi còn phải hỏi à?
- Mỗi một lần in như vậy "Giáo chủ" đút túi ba bốn trăm triệu đấy - Ông cậu vợ nói thêm.
- Ra thế, Lượm ơi! - Đến lượt tôi gãi gáy trong khi basa mồm há ra như con cá bị vứt lên bãi cát khô.
Nhưng có lẽ vẫn phải tìm cách nào để NÂNG TẦM tí chút chứ nhỉ? Ai bây giờ mà chẳng phải cố để được NÂNG TẦM!!
LH
(Xin các bạn cứ tiếp tục phê bản dịch mới thật lực vào nhá!
Chuyện công nhận quốc (hay nước) thơ LH cũng chỉ nhắc đến cho vui nên chẳng tranh cãi với bạn làm gì cho tốn thời gian.
Tuy nhiên đã hứa là sẽ dịch lại thì LH phải làm và post bài làm lại lên đây (chỉ xin các bạn đối chiếu với lời Nga gốc để phê chỗ nào còn chưa đạt, đừng dựa vào lời hát Việt vì khi dịch lới này người ta phải PHỎNG (đến 2 lần ây) DỊCH để sao cho lời phù hợp với giai điệu, ai cũng có thể hát dễ dàng.
Bản dịch lại như sau:
CHIỀU MATX-CƠ-VA
(bản mới)
Không nghe tiếng động khẽ nào
Vườn im lặng tận khi vào bình minh
Biết không em thấm đậm tình
Chiều ven Mat-cơ-va mình mến yêu
Sông đầy ánh bạc trăng treo
Như ngưng như chảy nhịp theo ca từ
Nghe chăng khúc nhạc mơ hồ
Những chiều tĩnh lặng ngoại ô êm đềm
Em ơi, sao mắt ngó bên
Đầu nghiêng cúi, vẻ như tìm chi ai?
Nói hay không nói bao lời
khó thay - tất cả nhịp đời tim anh,
Ánh bình minh đã long lanh
Hãy cùng trải rộng lòng mình đi em
Đừng bao giờ nhé, lãng quên
Mat-cơ-va lúc màn đêm chiều hè!
Dán lại bản cũ để các bạn tiện đối chiếu:
CHIỀU MATX-CƠ-VA
(bản cũ)
Không nghe tiếng sột soạt nào
Vườn chết lặng đợi đón chào bình minh
Bạn biết chăng, thấm đậm tình
trong tôi chiều Mat… thanh bình mến yêu
Suối tràn ánh bạc Nguyệt treo
Như dừng, như chảy rủ theo trăng vàng
Lặng rồi lại hát lẹ làng
Khúc ca chiều tĩnh nhịp nhàng êm trôi
Phải chăng muốn giấu nụ cười
nhìn nghiêng, đầu cúi, em ơi nghĩ gì?
Khó nói sao những thầm thì
tim anh lạc kiếm đường đi hỡi người
Kìa bình minh đã đến rồi…
Hãy mở lòng đón ánh trời ban mai
Xin đừng quên nhé em ơi
Hoàng hôn Mat… để suốt đời mang theo!
Còn về ĐVH và BT thì LH cũng có quen biết, tình cảm với hai vị ấy thế nào xin các bạn bỏ chút thời gian đọc truyện vui gắn dưới đây (LH viết đấy) thì cũng đoán được ra.
NÂNG TẦM
Cái trò làm thơ thế mà hay ra phết, các vị ạ!
Trước kia nghe loáng thoáng tới chuyện ai đó trong số người mình quen thích làm thơ, là cả tôi lẫn "basa" đều bỏ ngoài tai, mặc nhiên nghĩ đấy là chuyện của mấy ông "háp". Thậm chí có lần giở cuốn gia phả (vẫn đặt trang trọng trên bàn thờ nhà ông anh cả tôi) thấy viết rằng cụ nội chúng tôi trước đây là nhà nho rất giỏi văn thơ, tôi phải gấp lại đặt vào chỗ cũ lập tức, vội vàng đến mức không kịp phủi bụi cho cuốn gia sử vì sợ "basa" ngó đến. Hắn mà đọc thấy thì rồi mỗi khi có chuyện không vừa lòng, sẽ mát mẻ rằng cả nhà chỉ có tôi được mang "gien trội"!
Chính vì có basa nhà tôi cầm trịch như vậy nên chúng tôi sống yên ổn được đến hai mươi năm chẳng dính dáng gì tới các thứ thẩn thơ, thơ thẩn. Thật đội ơn Phật bà!
Vậy mà sự đời bỗng bất ngờ đổi thay, đổi thay cũng lại chính từ basa nhà này, khiến tôi phải trở thành triết nhân... bất đắc dĩ khi cố suy ngẫm để lí giải: "Con giun khi đang mải kiếm ăn hoặc buộc phải bò qua chỗ đất khô nóng, tránh chậu nước xà phòng ai đó vừa đổ toẹt, thì nó duỗi thẳng ra mà bò trối chết, nhưng lúc no đủ dưới trăng thanh gió mát chúng cũng tung tăng uốn khúc kém gì lân với rồng... giấy đang múa trong ngày Trung Thu, có lẽ là thế!"
Chả là hôm đó basa với dáng đi tung tẩy bước vào nhà (khiến thoạt tiên tôi nghĩ hắn lại bị tái phát chỗ viêm khớp gối!). Chưa kịp hỏi thì hắn dí tờ giấy vào mũi tôi:
- Trưởng... trưởng... à, Sếp Thơ Việt Nam Cờ Lờ Bờ khen bài này lắm nhá!
- Cái gì? Ai?... Cái gì cơ!?
Thề có con chó đá cụt một tai rất thiêng ngoài cổng chứng giám! Tôi mà hiểu được một phần tư những gì basa vừa nói thì phái viên giả mạo của đức... đức Ma... Ham Mít gì đấy có bắt tôi giấu bom vào bụng đi nổ cảm tử ở giữa bãi rác, tôi cũng chẳng dám cãi lại.
- Sao mặt nghệt ra thế? - Cái phì cười của basa làm tôi yên dạ, biết là mình không vướng "phốt" gì - Chả là em chưa kịp nói với anh - nàng hớn hở giải thích - Em tham gia cờ-lờ-bờ Thơ của các giáo chức nghỉ hưu từ tháng trước cơ. Đầu tiên là do nể cụ nguyên giám đốc Sở...
- Cái gì? Thơ! Sao lại dính dáng đến thơ?!
- Thì là thơ chứ còn cái gì. Bây giờ ai mà chẳng làm thơ, anh đến CLB mà xem, ối cụ ông cụ bà, móm hết răng mà vẫn làm thơ tình kia kìa.
Quả thực là tôi không thể nào tiêu hóa nổi những chuyện basa vừa nói. Hắn cũng nhận thấy thế nên xà đến bá vai tôi cười như nắc nẻ khiến tôi phải vội vàng ngó quanh, xem có ai nhìn thấy cặp U60 tình củm với nhau hay không, dẫu biết rằng ở nhà chỉ có hai vợ chồng già.
- Sao ngày xưa, ngày xưa...
Chưa hỏi hết câu thì basa đã ngắt lời:
- Ngày xưa khác, bây giờ khác. Bây giờ đến lúc mình cũng phải nâng tầm rồi. Tẩm thế không biết!!
- .......
- Ngày xưa có ai làm thơ không nào, tôi hỏi ông thế? - Thấy họng tôi vẫn đang tắc, basa hạ cố giải thích - Xưa ai làm thơ thì nghèo kiết xác, con cái nhếch nhác, vợ gom nhặt rác, khách đến phải chạy đi mượn bát... Nhưng bây giờ, bây giờ...Thôi ông cứ đi với tôi tới CLB một hôm rồi sẽ thấy ngay.
"Con mẹ này dở chứng thật rồi", tôi nghĩ bụng và chuẩn bị nổi cạu. Đàn ông bao giờ chả thế, dẫu luôn giữ chức tiểu đội phó như tôi, nhưng con giun xéo mãi cũng quằn! Thì ra hắn đi đến cái cờ-lờ-bờ-mù-mờ-thẫn-thờ gì đó được vài lần đã sắp sửa lên mặt, học cách nói ra vần ra điệu, về nhà định bắt nạt chồng... Đã thế, đã thế...
- Bây giờ làm thơ toàn là những người giàu có thôi, ông hiểu chưa. Đại gia, có chức có quyền mà không biết làm thơ cũng vứt - hắn tiếp tục giải thích nhưng đúng là đổ thêm dầu vào lửa trong khi tôi đã có đầy đủ lí lẽ để tung "chưởng" ra.
- Ra thế, Lượm ơi... Có nghĩa là bây giờ bà chê tôi không biết làm thơ, là đồ vứt đi chứ gì? Tôi nói cho bà biết nhá, không biết mèo nào vứt mỉu nào...
- Thôi thôi, ai nói thế, chưa chi đã... - basa dàn hòa, lập tức áp dụng sách lược "lạt mềm buộc chặt" như mỗi khi sắp có chuyện cãi nhau - Đấy là mấy cụ cựu giáo chức tham luận ngoài luồng với nhau như thế, ai nói đụng gì tới ông...
- Tham với chả lộn! Tôi còn lạ gì mấy lão ấy. Lúc còn đương chức đương quyền thì tham cả đến mấy con chó con nhà chị Dậu, không có vé nọ vé kia đố bà xin được cho cái Thi nhà mình vào trường điểm, chính bà phải lo méo mặt đi còn gì. Bây giờ phải nhường ghế cho người khác rồi thì lại lộn, có mà lộn hành ra tỏi...
- Thôi, thôi, đã bảo thôi thôi rồi mà. Em bảo này... - basa nhũn như con chi chi - Anh mà làm thơ chắc chắn còn hay hơn mấy ông ấy nhiều. Ngày xưa em có xem cuốn nhật kí của anh, thấy có mấy bài thơ hay lắm, sau rồi vì bận làm ăn con cái nên mới không ngó ngàng gì nữa. Em nghĩ nhà này chỉ có anh là mang được gien của ông nội thôi. Giờ chúng mình làm một tập thơ rồi gửi in đi...
Gien của ông nội! Thế mới biết một mụ đàn bà bằng ba con ma xó! Tôi lại cứ nghĩ hắn chẳng bao giờ sờ mó đến những thứ không phải nhiệm vụ của giống vịt nhà đẻ toàn ra vịt trời. Hắn vẫn đang say sưa với ý định in thơ thiếc gì đấy nên thấy tôi đã có phần hạ hỏa liền tiếp tục ỏn thót:
- Anh làm đi, đảm bảo thơ của nhà mình hay hơn của nhà họ...
- Nhà nào? Hay hơn thì làm sao, được cái gì mà làm?!
- Lão gia ơi, ngồi đây nghe phu nhân của lão gia nói đã, làm sao cứ sủi lên như bong bóng nồi cám lợn thế. Nghe xong đi đã rồi hãy phát biểu không được à?...
Đã thế thì tôi sẽ để im cho hắn nói. Đã có một vại sành kinh nghiệm từ ngày gánh vác chức phó trong nhà, rằng nhiều khi không cần phải giao ban làm gì, cứ im ỉm mà làm lại khiến cấp trưởng phải đặc biệt lưu ý, thậm chí phải thay đổi nghị quyết đã ban hành.
"Luôn luôn lắng nghe, luôn luôn thấu hiểu" là một sách lược cực kì quan trọng, chẳng thế mà cái công ty Pờ-nhô-đen-sờn-đen-xì gì đấy lập thành biểu trương ở khắp nơi trên thế giới. Chỉ kiên nhẫn lắng nghe một lát là thấu hiểu ráo mọi chuyện, tất tần tật. Tất nhiên là phải sắp xếp thông tin theo tư duy của mình, nếu chỉ ghi âm theo trình tự các các, cạc cạc của họ nhà vịt thì có mà... khà khà!
Nào là ở nước ta hiện giờ có cả triệu người làm thơ, nào bây giờ một chị Cầm...đồ, một anh Thi... Lúa cũng có thể in riêng cho mình một vài tập thơ, dễ dàng hơn in tiền âm phủ, khỏi nói việc muốn có một vài bài thơ trong một TUYỂN THI gồm hàng lô hàng lốc giả... tác, bập bập, phải gọi là "tác giả" cơ đấy. Chỉ cần bỏ ra vài ba trăm ngàn là có một bài của mình trong ấy ngay, sau đấy vào các ngày hội lễ còn nhận được thiếp in rất đẹp mời tác giả từ miệt vườn xa xôi tự bỏ tiền ra Miếu... Văn ở đất Thăng Long ngàn năm, nghe, đọc thơ và gấp thành diều giấy thả lên trời nữa cơ!
Ai muốn gấp bao nhiêu diều cứ tùy ý nhá, trưng mấy bảng quảng cáo "thơ nhà" vẽ rồng vẽ... phượ cũng được, sau đấy được phép thu lại đưa lên máy bay mang về cho em út trong nhà từ Ba cho đến Bảy-Tám-Chín Lúa dán vào cột từ đường lưu giữ muôn đời. Làm thơ bây giờ sướng hết chỗ nói!
Cũng thấy hay hay. Thì cũng phải nâng tầm tí chút chứ nhỉ?!
Tôi nghĩ đến chuyện giở mẹo vặt bằng cách moi các bài thơ tình ngày xưa ở các quyển nhật kí (ba quyển tất cả, ma xó mới biết có một cuốn thôi, hai cuốn kia đã khôn hồn gửi ở nhà thằng bạn từ lâu!) ra sửa lại rồi đem thi thố. Đúng lúc ấy thì ông cậu của basa, một nhà thơ thực thụ tuy chỉ ở cấp tỉnh, tính rất hài hước, bước vào cười khà khà, thì ra ông đã đến đứng nghe ngoài cửa từ lâu mà cả tôi và basa bị dính... keo thơ nên không hay biết.
- Hà hà! Chắc là tay Giáo Chủ đạo Thơ vừa đến thuyết pháp cho CLB các ngươi chứ gì?
- Giáo Chủ?! - Hai vợ chồng tôi cùng ngơ ngác, chưa hiểu ông nói gì.
- Hai ngươi thừa biết rằng bây giờ nhiều người mê mẩn với thơ như cô đồng mê cung văn, trọng TUYỂN THI như người Hồi giáo kính Kinh Co-ran, thăm Văn Miếu thì ngang bằng được hành hương về La-mếch! Vậy nên mới có kẻ đi khắp nơi truyền "ĐẠO THƠ" để được tôn xưng là "GIÁO CHỦ", hiểu chưa?
- Nhưng... nhưng để làm gì hả cậu? - Basa nhà tôi chưa hiểu.
- Sắp lên lão rồi mà còn ngốc! - Ông cậu vợ (chỉ hơn cháu ba tuổi) mắng thế - Tao đây này, thơ được bao nhiêu người biết đến mà muốn in một tập vẫn phải bỏ tiền túi ra, đứa chó nào ra hiệu sách mua thơ đâu! Nhưng tay "giáo chủ" của các ngươi năm nào cũng in hàng chục tuyển tập thơ dăm trăm bài, mỗi tập vài ngàn cuốn rồi bán hết veo với giá cắt cổ cho tín đồ được "giáo chủ" chọn thơ in. Thế thì để làm gì mà các ngươi còn phải hỏi à?
- Mỗi một lần in như vậy "Giáo chủ" đút túi ba bốn trăm triệu đấy - Ông cậu vợ nói thêm.
- Ra thế, Lượm ơi! - Đến lượt tôi gãi gáy trong khi basa mồm há ra như con cá bị vứt lên bãi cát khô.
Nhưng có lẽ vẫn phải tìm cách nào để NÂNG TẦM tí chút chứ nhỉ? Ai bây giờ mà chẳng phải cố để được NÂNG TẦM!!
LH
(Xin các bạn cứ tiếp tục phê bản dịch mới thật lực vào nhá!
Là dân háu nhậu nên LH lập tức vào trạn Lục bát để ghé chung vào mâm cỗ. Mời các bạn nghe xem mùi hành tỏi trong bếp của LH ra sao nhá:
Bản Dịch :
CHIỀU MATX-CƠ-VA
Không nghe tiếng sột soạt nào
Vườn chết lặng đợi đón chào bình minh
...Xin đừng quên nhé em ơi
Hoàng hôn Mat… để suốt đời mang theo!
Ngọc Châu (bút danh của LH đấy)
Tưởng hết rồi, giờ lại có "ông" Lệ Hằng nấu cháo lại lời bài Chiều Mat. Rõ ràng mới đọc "Lời nói đầu" của ổng đã thấy vị này tếu táo, được cùng nhậu và tán chuyện thơ ca chắc vui lắm đây. Tiếp đến phần ghép vần, cố cắt "Matxcova" ra, lấy cái đầu "Mát" đưa vào câu thơ cho đúng luật "bằng - trắc - bằng - bằng" thì rõ thêm ổng chính là hậu bối của Bút Tre. Khà khà!
Lạ là các nhà hàn lâm trong 4rum này rất nhiệt tình, nghiêm túc "phê bình" bài thơ dịch của vị này (moa nói thơ dịch chứ không phải dịch thơ hí). Người nghiêm túc phê bình người hài hước hoặc ngược lại, kể cũng khó thuyết phục được người thứ ba.
Nhưng lại được rất nhiều vì người "phê" thì hả dạ, người "bị phê" thì khoái chí vì tác phẩm của mình được nhiều người quan tâm, còn những người "thứ ba" khác (trong 4rum này) cũng mỉm cười vui lây vì đã hơi lâu lâu diển đàn chưa có đề tài nào "rôm xảy" cả.
Tham gia vậy đã "phê" chưa bác Lệ Hằng?