Biết hầu hết mọi người đều có tâm hồn ăn uống, tôi xin lộ một bí mật: trong các loại gà, gà chọi là ngon nhất: thịt chắc, không mỡ, nước ngọt
Trong khi chờ đợi các nữ cao thủ võ lâm viết chuyện gà, xin mới bà con xem thêm về ...gà chọi!
Chọi gà - từ thú tiêu khiển đến "nghề" chơi!
http://e-cadao.com/lehoi/trochoi/choiga.htm
....
Gà đá hay còn gọi là gà chọi hoặc gà nòi là loại gà được nuôi và săn sóc đặc biệt đề chọi ăn tiền. Người ta phân loại gà theo mầu sắc lông của gà. Có 5 loại chính: Điều (còn gọi là Tía) Ô (còn có khi gọi là ó), Vàng, Chuối (còn gọi là nhạn), Xám.
Theo “kinh kê diễn nghĩa” thì : Ô ăn Tía, Tía ăn Nhạn, Nhạn ăn Xám, Xám ăn Ô và Vàng cũng ăn Ô.
Tuy “sách” ghi như thế không phải là cứ theo sắc lông của gà là đủ để biết gà nào tốt sẽ thắng độ cá. Người ta còn xem tướng mặt, dáng đi, tiếng gáy, cánh, mỏ và nhất là chân, cựa và những vảy trên chân gà để có thể xác định con gà nào là hay, cáp độ là sẽ thắng. Xem tướng mặt tức là người ta xem cặp mắt gà, nếu cặp mắt hơi sâu và mí mắt hơi dầy thì gà không chớp nháy nhanh được. Gà mắt có mí mỏng, mặt đẹp và lanh lợi thì là gà khôn. Muốn cho gà có mí mắt dầy biến đi thì người ta phải cho trải qua hai ba đời thì mắt mí dầy mới biến mất, tức là người ta lựa con gà mái cũng thuộc giống gà nòi có mắt mí mỏng và nhanh nhẹn cho con gà nòi có mắt mí dầy đạp, gà con sinh ra lại cho con gà trống khác lựa giống tốt cho đạp thì đời gà cháu này sinh ra sẽ mất mí dầy. Bởi có câu chó giống cha, gà giống mẹ.
Về cánh khi con gà lớn bắt đầu cất tiếng gáy thì người ta dang đôi cánh của nó ra xem và đếm các lông cánh có cuống lông cứng, gà hay phải có từ 19 cái lông cánh trở lên mỗi cánh mới tốt, bởi có nhiều lông loại này cánh con gà sẽ mạnh giúp nó dễ dàng vỗ cánh bay cao khỏi đầu địch thủ mà đá vô đầu địch thủ. Con nào có 17 lông trở xuống mỗi bên cánh là loại dở.
Về dáng đi con gà có dáng đi hùng dũng oai nghiêm như ông tướng ra trận thì nhất định là gà hay; tướng đi củ rủ như gà bệnh thì chỉ có nước đem cà ri mà thôi.
Mỏ gà ngắn và cứng thì con gà dễ mở rộng mỏ để cắn địch thủ trong trường đấu.
Chân gà thì phải có hàng vẩy đều, tốt nhất là lớp vẩy hai bên xếp như hình chữ nhân (chữ Hán) thì tốt. Cựa dài là cựa sào, cựa gốc mập nhưng thân cựa ngắn gọi là cựa chốt. Có con gà có tới 6 cựa, thực sự ra thì không phải là 6 cựa mà phía trên cựa có thêm 3 cục u như hạt đậu xanh lồi ra, phía dưới cựa nằm giữa cựa và ngón thính (tức là ngón chân sau của gà, con gà chân có 4 ngón 3 ngón phía trước, 1 ngón phía sau gọi là thính) có thêm một cục u nhỏ như 3 cục u trên thì trường hợp này người ta gọi là gà có 6 cựa, gà 6 cựa thuộc loại linh kê, đá đâu thắng đó.
Ngoài ra tiếng gáy cũng quan trọng vô cùng, gà có tiếng gáy lớn và trong là có sức mạnh. Gà có tiếng gáy đục và ngắn là gà có tiềm lực yếu. Ra trường nếu hết độ nhang đầu mà không thắng đối phương thì thế nào nó cũng rót. Gà rót là gà bỏ chạy.
Nếu gà sinh đôi (tức là một trứng nở ra 2 con một lượt) thì là loại “thần kê” thứ này đá mười trận thắng cả mười. Dân chơi đá gà mà biết con nào thuộc loại này thì họ không chịu cáp độ bởi nắm chắc phần thua, nhiều khi chủ gà phải tìm cách nhuộm lông để hóa trang cho gà thành khác đi mới cáp độ được. Nhưng nhiều nơi có “luật lệ” nghiêm minh không chấp nhận trường hợp trên kể là không thành thật không cho cáp độ. Đây là trường hợp của vùng quận Hàm Long Bến Tre, gà bất cứ từ xứ nào đến Hàm Long đá mà chủ gà chơi không thành thật sẽ bị trừng phạt, nếu ăn thì phải trả lại toàn bộ số tiền thắng và dù thắng dù thua, con gà cũng bị bắt xác cho làm thịt. Về tiếng gáy còn có loại gà ban đêm gáy ra lửa, tức là khi nó gáy từ mỏ nước miếng của nó có lẫn chất lân tinh nên ban đêm nhìn thấy thỉnh thoảng có đốm sáng từ mỏ gà bắn ra, đây cũng là giống linh kê rất hiếm, gà này cất tiếng gáy thì gà khác chung quanh sợ cụp đuôi xuống hết sau hết gà ban đêm ngủ trên mặt đất chân duỗi, đầu lật ngang trên mặt đất, hai cánh xòe ra như con gà chết thì đây là gà “tử mị”, loại này cực hiếm và qúy, bảo đảm đá trận nào thắng trận đó.
Gà nòi nuôi rất tốn công phu, ngay từ khi con gà còn nhỏ lông cánh chỉ mới lú người ta đã bắt đầu tẩm nghệ vào hai đùi và đôi chân gà. Ngoài nghệ nhiều chủ gà còn cho tẩm thuốc, nói đến thuốc thì mỗi thầy gà có một món “gia truyền” không bao giờ ai chỉ cho ai hết. Cha truyền cho con, con truyền cho cháu chứ người ngoài đừng hòng biết đến. Khi con gà đã lớn hơn người chủ gà thường dùng cơm nếp nóng vo lại như cái hột gà chườm cho cặp đùi gà và cũng để nhổ hết các lông măng trên đùi gà.
Cái đầu con gà nòi có một cái mồng và hai dái tai thòng xuống hai bên trông rất đẹp gọi là tích, nhưng ngay khi con gà còn nhỏ chủ gà đã phải cắt bớt mồng cho nhỏ đi và cắt bỏ hai dái tai gà gọi là lắt tích và nhổ lông đầu gà cho đầu thành trọc lóc, bởi những bộ phận này là nơi khi ra trường đấu địch thủ sẽ cắn và ghịt đầu gà xuống để đá cho mù mắt lũng cổ. Do đó người ta phải “trim” mào và cắt dái tai, nhổ lông đầu cho gà địch thù hết đường “làm ăn”.
Những tay chơi gà chuyên nghiệp thường gây giống lấy để có gà có nhiều khả năng hay. Thí dụ như gà còn được phân loại làm hai thứ là gà cựa và gà đòn. Gà cựa là gà có cựa dài và bén, lâm trận thường đá địch thủ rách dĩa (tức là cái bầu diêu), lũng cổ, mù mắt, xệ cánh. Gà đòn là loại gà có cặp đùi lớn, mập như võ sĩ Sumo, chịu đòn rất giỏi nhưng chậm chạp. Chủ kê nhiều người tìm cách cho lai giống bằng cách cho con gà trống đòn đạp gà mái, rồi con sinh ra lớn lên lại cho gà cựa đạp dể gà cháu sinh ra có đủ đức tính của cả gà đòn và gà cựa.
Chuyện vỗ gà như trên đã viết sơ là nào dùng cơm nếp nóng lăn quanh đùi gà, tẩm nghệ đùi và chân gà. Nghệ để tẩm phải là loại củ nghệ thật gìa, được mài trong cái nắp mái (tức cái nắp đậy chum lớn dùng chứa nước mưa ở thôn quê miền Nam) lật ngửa, kê nghiêng qua một bên, trong nắp mái có đổ một chai nước, 1 phần tám xị rượu, một cục phèn chua bằng ngón chân cái tán nhỏ, một chút nước tiểu của thanh niên chưa vợ và một nhúm muối. Nghệ mài cho đến khi dung dịch thành xền xệt như hồ lỏng mới được. Dung dịch này thầy gà còn phải nếm để biết có cần gia giảm phèn chua hay không cho thích hợp với từng loại gà. Dung dịch nghệ này được tẩm vào đùi và chân gà và phải đủ ba lần, mỗi lần cách nhau chừng 3 ngày đến một tuần lễ mới thôi.
Tóm lại là nuôi, tuyển lựa giống, gây giống gà rồi vỗ gà là việc làm tốn rất nhiều công phu và thời giờ, do đó ngày xưa chủ gà thường là những người có máu mặt ở thôn quê mới có điều kiện thực hiện còn đại đa số dân thường làm gì có tiền mướn thầy gà săn sóc gà, ngày giờ còn lo kiếm ăn đâu rảnh mà lo o bế gà.
Khi gà đã sẵn sàng ra trường thì người ta thường nhốt riêng những con sẽ đem đi đá, nhiều chủ gà cẩn thận còn dùng hai lớp bội lồng vào nhau để con gà không thể thò mỏ qua bội mổ bất cứ vật gì ở ngoài vừa bảo vệ mỏ gà vừa ngừa kẻ nào lén thuốc gà liệng trùng có thẩm thuốc cho gà ăn trước lúc ra trường đấu. Ngoài ra người ta còn dùng vải mầu xậm che kín bội gà không cho con gà nhìn thấy bên ngoài và cũng không cho ai quan sát được gà của mình trước khi cáp độ.
Trường gà là một khu đất trống bằng phẳng có thể chứa được số người vừa tham gia vừa xem, tùy trường lớn hay nhỏ khu đất có khi chứa được cả vài trăm người, thường thì trường cỡ trung trung cũng có thể chứa khoảng trăm người. Ở giữa khu đất người ta dùng một tấm cót mỏng bề cao chừng 5 tấc dài đủ để quây thành vòng tròn có đường kính chừng 5-6 thước. Tấm cót đó được buộc chặt vào những cọc tre hay gỗ đóng cứng xuống đất ở phía ngoài.
Người tham gia trận đấu (gồm hai loại: 1 là loại chủ gà và 1 là loại không làm chủ gà nhưng chuyên bắt cá theo gà gọi là dân hàng xáo) và người xem ngồi, đứng chung quanh vòng cót. Người đã đến trường gà thi ai cũng như ai, không phân biệt quan quyền thứ dân giầu nghèo hay chức tước. Giầu thì bắt cá nhiều tiền, năm bẩy mười ngàn một độ, nghèo thì 5 mười đồng cũng được.
Ớ một phía ngoài vòng cót có một bàn nhỏ trên để một chiếc ghế đẩu nhỏ, trên mặt ghế có một khúc thân chuối hay móp để cắm cây nhang, cây nhang được cắm ngang với mặt đất, ngay phía dưới cây nhang là một chiếc đĩa bằng nhôm sâu lòng dùng để hứng đồng xu. Đồng xu này được một sợi chỉ luồn qua lỗ làm thành cái vòng rồi treo tòng teng trên cây nhang cách đầu cây nhang chừng 5cm. Khi bắt đầu độ đá gà người trọng tài cũng là chủ trường gà ngồi bên cạnh cái bàn sẽ dùng hộp quẹt đốt cây nhang, cây nhang cháy đến chỗ có sợi chỉ buộc đồng xu sẽ đốt cháy sợi chỉ là đồng xu rớt xuống chiếc đĩa nhôm ở dưới là dứt một hiệp đấu. Thường một hiệp như thế lâu chừng 5 phút mà thôi.
Hai con gà được hai tay chuyên môn cho nước gà săn sóc trước khi thả vào trường, cho nước gà là dùng nước phun vào mặt vào thân vào cổ gà cho con gà tỉnh táo, đôi khi còn vạch đít gà phun cả vào đít cho nó vươn thẳng người trước đối thủ.
Hết một hiệp hai con gà được hai người cho nước bắt ra vỗ về xem xét, nếu bị thương thì dùng khăn lau sạch vết máu, đôi khi còn phải may vết thương bằng kim và chỉ lại và dịt một chút thuốc rê. Nhiều khi sợ vết thương đọng máu đóng cục bên trong làm cho gà đau đớn người cho nước phải ghé miệng vào vết thương của gà mà hút máu bầm ra, hút vào miệng rồi nhổ ra đất trước khi may vết thuơng lại. Trận đấu chưa phân thắng bại thì sau 5-10 phút săn sóc gà lại được thả vô trường đấu để đá tiếp tục. Gà nòi là giống rất anh hùng, thường nhiều con thà chết tại trường chứ không chịu chạy. Bên nào có gà bị chết là thua. hoặc gà bỏ chạy vòng quanh trường đấu 1 vòng và kêu lên là kể như thua, hai bên cùng bắt gà ra và độ đá thế là kết thúc.
Trong khi hai con gà đang say máu mổ, cắn, đá nhau thì người coi và chủ gà cũng như những tay cá độ vây quanh bắt cá với nhau về thắng thua của hai con gà. Người đứng bên này dơ tay hướng về người đứng phía bên kia vòng cót ra dấu ngón tay trỏ khoằm lại như móc câu, người bên kia bắt thì cũng đưa tay với ngón trỏ y vậy đối lại. Người ta bắt cá có thề 10 ăn 9, mười ăn 8 thậm chí có khi chắc ăn qúa dám hạ xuống 10 ăn 1 hay năm phân. Tức lá 10 đồng ăn 9 đồng, 10 đồng ăn 8 đồng, 10 đồng ăn 1 đồng hay 10 dồng chỉ ăn năm phân là 50xu, tức năm hào là nửa đồng mà thôi. Ngày xưa thời còn Tây ở Việt Nam nghe nói các đại điền chủ còn dùng lúa ruộng hay cả chính điền đất nhà cửa để đánh cá các độ gà. Sau này thời nay người ta chỉ cá bằng tiền mặt mà thôi. Có đến trường gà mới thấy nhiều ông già trông bề ngoài những tưởng là nông dân chân lấm tay bùn, ăn mặc xập xệ, quần sắn móng lợn, đầu quấn khăn đầu rìu hay khăn rằn nhưng lưng lận từng bó giấy bặc 500 từng cuộn ràng giây thung chặt chẽ.
Luật chơi ở trường gà không có gì là nghiêm khắc hết, đôi bên không cần biết tên nhau, cũng chẳng cần giao kèo giấy tờ gì cho lòng vòng, ưng bắt cá thì chỉ cần dơ tay móc dá dá về phía đối thủ, đối thủ chấp nhận cũng đáp lại như thế là xong giao kèo rồi. Lát nữa xong độ đá gà là người thua chung đầy đủ. Hồi nào chưa hề thấy trường hợp nào người thua bỏ chạy bao giờ. Thua thì tự động tìm đến người thắng để chung đủ, thắng thì đợi người thua đến chung tiền chứ không có màn kêu réo hay đòi hỏi. Cũng không có cảnh thua rồi đổ quặu gây lộn lẫn nhau. Tuy nhiên nếu có màn “gian lận” như cố tình lừa cho đối thủ cáp độ với gà mình đã được ngụy trang như đã trình bày ở trên thì lập tức trọng tài ra lệnh bắt gà và bắt người có lỗi phải trả lại tiền người thua, kể cả những người ăn theo trong độ gà đó cũng phải thi hành nghiêm chỉnh.
Tóm lại đá gà là một môn chơi cổ truyền của người dân miền Nam nước ta, tuy ngày nay nhìn cảnh hai con gà đá nhau thì hội bảo vệ xúc vật chắc sẽ khiếu nại ngay. Luật lệ ở các nước Tây Phương hầu hết đều cấm đá gà. Riêng ở Phi Luật Tân người ta còn chắp cựa là lưỡi dao rất bén cho gà đá mau chấm dứt. Gà đá kiểu Phi Luật Tân chỉ chừng vài phút là có con chết ngay trong trường đấu, gà có tháp cựa dao nhiều khi chỉ nhẩy đá một cú là đứt đầu gà đối thù chấm dứt trận đấu trong chớp nháy.
Dân nuôi gà chọi ở nước ta và chơi gà thường dùng tên các nhân vật trong truyện cổ bên Tầu để đặt tên cho gà của mình như gà Đơn Hùng Tín, gà Tiết Nhân Qúy, gà Trình Giảo Kim v..v..
Tuy đây là một môn chơi có từ lâu đời, trong sử có kể là Đức Trần Hưng Đạo cũng là người rành về gà chọi, trong bài “Hịch Tướng Sĩ” ngài có viết:
Cựa gà sắc không đâm thủng được giáp giặc,
Mẹo cờ bạc bàn nổi việc quân mưu?
Tả quân Lê Văn Duyệt là tay rất mê đá gà. Ông đã từng tâu với vua Gia Long rằng chính nhờ xem đá gà mà ông suy ra cách đánh thắng quân Tây Sơn khi hai bên giao chiến với nhau. Rồi chính vua Khải Định cũng đã từng từ kinh đô Huế vào tận Mỹ Tho để đá gà đấy.
Chuyện xưa kể như vậy, cũng đã lâu nay nhớ thuật lại để độc gỉa đọc cho vui ít phút, tôi hoàn toàn không nhằm khuyến khích môn chơi này cũng không đả phá vì nếu so sánh chuyện đá gà với các võ sĩ đấu quyền anh thì tôi nghĩ là đấu quyền anh còn dã man hơn đá gà vậy.
Ở Việt Nam trước kia những vùng có gà nòi danh tiếng là Cao Lãnh (Kiến Phong), Sầm Giang (Mỹ Tho), Hàm Long, Mỏ Cày (Bến Tre), Gò Công, Bến Lức, Cần Đước (Long An), Sa Đéc, Long Xuyên, Sóc Trăng.
Thanh Văn
) Như sợ gà em giật mình rồi mất hết tự nhiên, bác Phan tiến lên cười bảo: "Để anh mua kem cho gà ăn, chắc nãy giờ em mệt rồi?" (Sao bác cả Phan lại biết gà em thích ăn kem nhỉ? 