Phanhoamay
New member
Nhất vợ? Tìm trong tiếng Việt.
(Viết nhân ngày 8/3)
1. Trong tiếng Việt, có những từ kép được tạo ra bằng cách ghép hai từ đơn, ví dụ: mòn mỏi, chín chắn, phối hợp, đất nước v.v. Ở đây tôi chỉ đề cập đến những danh từ kép chỉ người.
Ta thấy: hai ông bà, hai bố con, hai chị em, hai thày trò, hai chú cháu… Tóm lại, ta thấy một quy tắc ghép hai từ đơn thành một từ kép: người lớn hơn, nhiều tuổi hơn hay địa vị cao hơn phải được xếp lên trước, nói đến trước. Không ai nói “hai cháu chú” hay “hai trò thầy”?
Ấy vậy mà duy nhất có một từ kép có vẻ như không theo quy luật ấy, đó là từ “vợ chồng”!
Người ta nói:
- Hai vợ chồng nhà ấy hay cãi nhau.
- Ngày mai vợ chồng anh ấy đi Mũi Né.
- Vợ chồng như chân với tay.
- Thuận vợ thuận chồng biển đông tát cạn.
Và nhiều nữa.
Sự hình thành từ kép chắc chắn phải trên cơ sở logic tư duy con người. Vậy người Việt ta, dân cư một nước nông nghiệp lạc hậu, ngay trong lòng chủ nghĩa phong kiến trọng nam khinh nữ, lại đặt “vợ” cao hơn, trọng hơn “chồng”?
Nghĩa là trong cuộc sống đời thường, cha ông ta đã nhận thức được vai trò to lớn hơn hẳn của người vợ so với cái ông vẫn được gọi là “ông chủ gia đình”?
Người ta còn nói: “Của chồng công vợ”, “lệnh ông không bằng cồng bà”, vậy cũng là trong nếp suy nghĩ đúng đắn đó.
2. Trong tiếng Việt cổ, “cái” có nghĩa là mẹ (Bố cái Đại vương), cái cũng có nghĩa là to lớn quan trọng: sông cái, đũa cái (đũa cả), máy cái, đường cái.
Cũng trong tiếng Việt cổ, “chồng” vẫn là “chồng”, là cái anh chỉ biết chồng lên thôi, còn “vợ” là “đợ”, là người đỡ, là nền tảng của mọi chuyện trong gia đình.
Nhân ngày Quốc tế phụ nữ 8/3, tôi xin tìm hiểu đôi chút về tiếng Việt và xin chúc anh em nam giới nên nhận thức đúng vai trò vị trí của mình, không nên “tiếm quyền”, còn chị em thì phát huy “quyền lãnh đạo”, vai trò “ưu việt” của mình trong gia đình, cái điều đã được ông cha ta xác nhận cả ngàn năm nay!
(Viết nhân ngày 8/3)
1. Trong tiếng Việt, có những từ kép được tạo ra bằng cách ghép hai từ đơn, ví dụ: mòn mỏi, chín chắn, phối hợp, đất nước v.v. Ở đây tôi chỉ đề cập đến những danh từ kép chỉ người.
Ta thấy: hai ông bà, hai bố con, hai chị em, hai thày trò, hai chú cháu… Tóm lại, ta thấy một quy tắc ghép hai từ đơn thành một từ kép: người lớn hơn, nhiều tuổi hơn hay địa vị cao hơn phải được xếp lên trước, nói đến trước. Không ai nói “hai cháu chú” hay “hai trò thầy”?
Ấy vậy mà duy nhất có một từ kép có vẻ như không theo quy luật ấy, đó là từ “vợ chồng”!
Người ta nói:
- Hai vợ chồng nhà ấy hay cãi nhau.
- Ngày mai vợ chồng anh ấy đi Mũi Né.
- Vợ chồng như chân với tay.
- Thuận vợ thuận chồng biển đông tát cạn.
Và nhiều nữa.
Sự hình thành từ kép chắc chắn phải trên cơ sở logic tư duy con người. Vậy người Việt ta, dân cư một nước nông nghiệp lạc hậu, ngay trong lòng chủ nghĩa phong kiến trọng nam khinh nữ, lại đặt “vợ” cao hơn, trọng hơn “chồng”?
Nghĩa là trong cuộc sống đời thường, cha ông ta đã nhận thức được vai trò to lớn hơn hẳn của người vợ so với cái ông vẫn được gọi là “ông chủ gia đình”?
Người ta còn nói: “Của chồng công vợ”, “lệnh ông không bằng cồng bà”, vậy cũng là trong nếp suy nghĩ đúng đắn đó.
2. Trong tiếng Việt cổ, “cái” có nghĩa là mẹ (Bố cái Đại vương), cái cũng có nghĩa là to lớn quan trọng: sông cái, đũa cái (đũa cả), máy cái, đường cái.
Cũng trong tiếng Việt cổ, “chồng” vẫn là “chồng”, là cái anh chỉ biết chồng lên thôi, còn “vợ” là “đợ”, là người đỡ, là nền tảng của mọi chuyện trong gia đình.
Nhân ngày Quốc tế phụ nữ 8/3, tôi xin tìm hiểu đôi chút về tiếng Việt và xin chúc anh em nam giới nên nhận thức đúng vai trò vị trí của mình, không nên “tiếm quyền”, còn chị em thì phát huy “quyền lãnh đạo”, vai trò “ưu việt” của mình trong gia đình, cái điều đã được ông cha ta xác nhận cả ngàn năm nay!
