Thơ của Vladimir Nabokov

Озеро


Взгляни на озеро: ни солнце, ни звезда,
ни мощные дубы, ни тонкая осока,
хоть отражаются так ярко, так глубоко,
не оставляют в нем следа.

Взгляни и в душу мне: как трепетно, как ясно
в ней повторяются виденья бытия!
Как в ней печаль темна, как радость в ней прекрасна...
-- и как спокоен я!

24 августа 1918
Nhấn để mở rộng...

Mặt hồ

Hãy ngắm mặt gương hồ: Mặt trời, những vì sao,
Cả rừng sồi cao, cả những cây cỏ thấp,
In bóng mình trên mặt hồ sáng trong và sâu thẳm,
Không bao giờ để lại dấu vết nào.

Hãy nhìn thẳng vào hồn tôi: từng sự kiện mà tôi thấy
Làm hồn tôi xao xuyến, bồi hồi rung động!
Nỗi buồn tối màu và niềm vui rạng ngời đều phản chiếu...
-- Nhưng tôi, tôi bình thản sống qua!

24 августа 1918
 
Tranh thủ các bác còn chưa tới cơ quan, em xì pam thêm một bài:

О чем я думаю? О падающих звездах...
Гляди, вон там одна, беззвучная, как дух,
алмазною стезей прорезывает воздух,
и вот уж путь ее -- потух...

Не спрашивай меня, куда звезда скатилась.
О, я тебя молю, безмолвствуй, не дыши!
Я чувствую -- она лучисто раздробилась
на глубине моей души.

26 августа 1918
Nhấn để mở rộng...

Tôi nghĩ về gì nhỉ? Về những vì sao rơi...
Nhìn kìa, thêm một ngôi, như linh hồn lặng lẽ
Cắt qua không gian một vết ánh kim cương,
Rồi tắt ngấm vĩnh viễn trong đêm trường...

Xin đừng hỏi nhé em, điểm đến của vì sao.
Van em đấy, hãy lặng im và tạm ngừng hơi thở!
Tôi thấy như vì sao đang vụn vỡ
Thành ngàn tia sáng nơi thẳm sâu của hồn tôi.

26 августа 1918
 
rung_bach_duong nói:
[color=red:95b772e8e5]Thổn thức bay[/color] nếu đứng riêng một cụm thì tiếng Việt hơi không...ổn áp như chị TQ nói trên thật. Nhưng sao chị không "bôi đỏ" hết câu dịch của Bác ấy [color=red:95b772e8e5]"thổn thức bay ngang qua" [/color]? vì theo thiển ý của em khi bôi đỏ hết thì câu này của bác ấy hoàn toàn chuẩn luôn, mặt khác tính về dịch thì sát bản gốc đến mức chẳng loại được từ nào.

Anh thổn thức ra đi, chị thổn thức ôm mặt, em thổn thức vùi đầu trong chăn....tất cả đều không cần phải có chữ khóc thêm vào. Thậm chí không có thêm chữ khóc, nói, cười vào em thấy còn hay hơn.

Đây là theo thiển ý riêng em thôi, không phải em nịnh bác Phan đâu nhé, hihi, vì nịnh bác ấy em [color=red:95b772e8e5]có béo [/color]được lên chút nào đâu :D
Nhấn để mở rộng...

[color=darkblue:95b772e8e5] :lol: Cám ơn Rừng nhé!
Hôm qua TQ thức khuya nên nói năng " hồ đồ" quá!
Lúc đó đang mơ màng đến một đàn sếu bay ngang trời trong một đội hình vô cùng đẹp mắt vì loài chim này bay theo một kỷ luật rất chặt chẽ, khi nghiêng khi lượn đều rất mềm mại nên ...hì ...hì...
Vụ này mình sẽ " gầy" đi nhỉ?[/color]
 
Phanhoamay nói:
Владимир Набоков

ЖУРАВЛИ

Шумела роща золотая,
ей море вторило вдали,
и всхлипывали, пролетая,
кочующие журавли

и в небе томном исчезали,
все тише, все нежней звеня.
Мне два последних рассказали,
что вспоминаешь ты меня...
24 октября 1918

Trước khi bắt tay vào dịch một bài thơ,
1. Ta phải tra nghĩa thật chính xác một số từ mà ta thấy chưa thật yên tâm hoặc chưa rõ vì sao tác giả lại dùng từ đó:
- всхлипывать - nức nở, thổn thức
- кочующие журавли - đàn sếu di cư, di trú.
- томноe небo - bầu trời uể oải, thẫn thờ.
2. Tác giả viết rất cô đọng, gần như là một bài thơ Trung Hoa cổ, do đó ta phải cố gắng "dịch" cái cô đọng đó sang bài thơ tiếng Việt, tránh dùng nhiều từ.

...
Nhấn để mở rộng...
:lol: Bác Phan ơi có nhận phụ đạo tiếng Nga không ạ :lol: ? Cảm ơn bác về từ điển.

Dẫu rằng bài của em không phải là bài dịch như đã nói trước nhưng cũng xin sửa một chút, mong tác giả Владимир Набоков lượng thứ cho tội "làm hỏng nguyên tác" :lol:

[color=green:997874093c]Đàn Sếu [/color]

[color=blue:997874093c]Cánh rừng vàng xào xạc
Biển cùng hát ngân nga
Đàn sếu bay tránh rét
Thổn thức gọi bạn yêu

Trên bầu trời ảm đạm
Tiếng sếu xa lắng dần
Hai con cuối kể lại
Em vẫn thường nhớ anh ![/color]
 
Mọi người có vẻ 'sốt sắng' với ông Nabokov này nhỉ :lol: Đã thế thì xin mời tiếp tục này:

РАССТРЕЛ

Бывают ночи: только лягу,
в Россию поплывёт кровать;
и вот ведут меня к оврагу,
ведут к оврагу убивать.

Проснусь, и в темноте, со стула,
где спички и часы лежат,
в глаза, как пристальное дуло,
глядит горящий циферблат.

Закрыв руками грудь и шею, -
вот-вот сейчас пальнёт в меня! -
я взгляда отвести не смею
от круга тусклого огня.

Оцепенелого сознанья
коснётся тиканье часов,
благополучного изгнанья
я снова чувствую покров.

Но, сердце, как бы ты хотело,
чтоб это вправду было так:
Россия, звёзды, ночь расстрела
и весь в черёмухе овраг!

1927.


ЗИМА

Только ёлочки упрямы -
зеленеют - то во мгле,
то на солнце. Пахнут рамы
свежим клеем, на стекле
перламутровый и хрупкий
вьётся инея цветок,
на лазури, в белой шубке
дремлет сказочный лесок.

Утро. К снежному сараю
в гору повезли дрова.
Крыша искрится, по краю -
ледяные кружева.
Где-то каркает ворона,
чьи-то валенки хрустят,
на ресницы с небосклона
блёстки пёстрые летят...

1 декабря 1919-

@ USY: NA cũng đang có ý định viết một bài giới thiệu về cái ông nhà thơ lạ hoắc này (tư liệu thì khá nhiều nhưng thời gian hơi bị hẻo) và chắc chắn sẽ có bản dịch của Si Phan (người si mê bác Phan) :lol:
 
Xin đi sâu một chút về bài thơ "Đàn sếu" của nhà thơ V. Nabokov.

Có 3 chỗ ta cần lưu ý, chính là 3 chỗ cực hay của bài thơ:

1. Hình ảnh "đàn sếu thổn thức bay"

Trong đời thường, ở Việt cũng như ở Nga, chả ai nói như thế cả, nhưng trong thi ca, trong ca từ của ca khúc, nhiều khi tác giả có quyền và nên sáng tạo ra những hình ảnh mới lạ, điều làm nên giá trị của tác phẩm.

Thực ra làm gì có chuyện đàn chim nào thổn thức bay (đúng hơn là "nức nở" bay, song tôi đã làm mềm chút ít đi khi chọn từ "thổn thức")? Đàn chim di trú đi tìm nơi khí hậu phù hợp, chúng chả có một chút tình cảm nào với vùng đất chúng đang rời bỏ và cả với vùng đất chúng sẽ đến. Đơn giản là bản năng sinh tồn và thói quen hàng ngàn năm thúc đẩy chúng!

Chính tác giả mới là người đang thổn thức bởi nỗi nhớ quê hương của người xa xứ, ông gán cái thổn thức của mình cho đàn chim và đã tạo ra hình ảnh "đàn sếu thổn thức bay". Nếu ta không cố gắng chuyển dịch hình ảnh này sang tiếng Việt, ta sẽ làm mất đi cái sáng tạo của tác giả, làm giảm giá trị của bài thơ.

Ở Việt nam, Trịnh Công Sơn là một trường hợp điển hình trong việc dùng từ không giống ai, có thể nêu ra hàng trăm ví dụ dẫn chứng, xin lấy một câu mà tôi thoạt nhớ:

"Bàn tay em năm ngón ru trên ngàn năm"

Đã ru thì phải ru ai hay ru cái gì mà không tháy tác giả nói rõ? Đã thế lại "ru trên ngàn năm", trên là giới từ địa điểm, vậy thì "ngàn năm" là danh từ chỉ thời gian lại được dùng là danh từ chỉ dịa điểm?
Quái lạ là trong tiết tấu âm nhạc cụ thể, câu này được chúng ta tiếp nhận và coi như là đúng, không thể khác được!

2.Rằng em hằng nhớ anh ...

Trong bài thơ hòan tòan không có nhân vật "em", bỗng dưng "em" xuất hiện ở câu cuối một cách bất ngờ.

Tác giả rất nhớ nước Nga, nhớ quê hương. Nhưng nếu ông viết "Anh nhớ em da diết" thì tầm thường quá, đơn giản quá. Để diễn tả nối nhớ của mình, ông "bịa" ra chuyện 2 con chim bay cuối đàn kể cho ông nghe "rằng em hằng nhớ anh".

Tâm lý của người đang nhung nhớ ai đó thường là

"Mình về mình có nhớ ta...?"

Liệu người ta có nhớ mình như mình nhớ người ta không nhỉ? Nói thế đã là hay rồi, nhưng V. Nabokov đạt tới cách diễn đạt hay hơn: "chắc chắn là em vẫn luôn nhớ anh, bởi vì em cũng như anh, mà anh lại đang nhớ em đến thổn thức đây này".

Tuyệt vời!
Càng thấy hay hơn khi ta để ý đến hình ảnh đàn chim bay xa dần, biến mất nơi chân trời, âm thanh lim dần, vậy mà có 2 con chim còn kể cho tác giả "rằng em luôn nhớ anh". Kể vào lúc nào? Bịa hết sức! Nhưng lại là bịa rất có duyên, bịa như thật, bịa để diễn tả, bày tỏ nội tâm! Bịa trong trường hợp này chính là sáng tạo. Quả thật là thần bút!

3. "Em" là ai" trong câu thơ cuối?

Trong tiếng Nga, "ты" là đại từ nhân xưng ngôi thứ hai số ít, chắc gì đã phải là "em" trong tình yêu nam nữ? Tôi ngờ rằng đó là quê hương, đất nước, chứ không phải là một người phụ nữ cụ thể nào cả. Tuy nhiên tôi vẫn phải dịch là "em" vì không dám liều áp đặt cách hiểu của mình lên người đọc!

Các bạn thấy đấy, dịch một bài thơ là cả một quá trình lao động vất vả khổ sở.
 
Phanhoamay nói:
Xin đi sâu một chút về bài thơ "Đàn sếu" của nhà thơ V. Nabokov.

Có 3 chỗ ta cần lưu ý, chính là 3 chỗ cực hay của bài thơ:

1. Hình ảnh "đàn sếu thổn thức bay"

Trong đời thường, ở Việt cũng như ở Nga, chả ai nói như thế cả, nhưng trong thi ca, trong ca từ của ca khúc, nhiều khi tác giả có quyền và nên sáng tạo ra những hình ảnh mới lạ, điều làm nên giá trị của tác phẩm.

Thực ra làm gì có chuyện đàn chim nào thổn thức bay (đúng hơn là "nức nở" bay, song tôi đã làm mềm chút ít đi khi chọn từ "thổn thức")? Đàn chim di trú đi tìm nơi khí hậu phù hợp, chúng chả có một chút tình cảm nào với vùng đất chúng đang rời bỏ và cả với vùng đất chúng sẽ đến. Đơn giản là bản năng sinh tồn và thói quen hàng ngàn năm thúc đẩy chúng!

Chính tác giả mới là người đang thổn thức bởi nỗi nhớ quê hương của người xa xứ, ông gán cái thổn thức của mình cho đàn chim và đã tạo ra hình ảnh "đàn sếu thổn thức bay". Nếu ta không cố gắng chuyển dịch hình ảnh này sang tiếng Việt, ta sẽ làm mất đi cái sáng tạo của tác giả, làm giảm giá trị của bài thơ.

Ở Việt nam, Trịnh Công Sơn là một trường hợp điển hình trong việc dùng từ không giống ai, có thể nêu ra hàng trăm ví dụ dẫn chứng, xin lấy một câu mà tôi thoạt nhớ:

"Bàn tay em năm ngón ru trên ngàn năm"

Đã ru thì phải ru ai hay ru cái gì mà không tháy tác giả nói rõ? Đã thế lại "ru trên ngàn năm", trên là giới từ địa điểm, vậy thì "ngàn năm" là danh từ chỉ thời gian lại được dùng là danh từ chỉ dịa điểm?
Quái lạ là trong tiết tấu âm nhạc cụ thể, câu này được chúng ta tiếp nhận và coi như là đúng, không thể khác được!

2.Rằng em hằng nhớ anh ...

Trong bài thơ hòan tòan không có nhân vật "em", bỗng dưng "em" xuất hiện ở câu cuối một cách bất ngờ.

Tác giả rất nhớ nước Nga, nhớ quê hương. Nhưng nếu ông viết "Anh nhớ em da diết" thì tầm thường quá, đơn giản quá. Để diễn tả nối nhớ của mình, ông "bịa" ra chuyện 2 con chim bay cuối đàn kể cho ông nghe "rằng em hằng nhớ anh".

Tâm lý của người đang nhung nhớ ai đó thường là

"Mình về mình có nhớ ta...?"

Liệu người ta có nhớ mình như mình nhớ người ta không nhỉ? Nói thế đã là hay rồi, nhưng V. Nabokov đạt tới cách diễn đạt hay hơn: "chắc chắn là em vẫn luôn nhớ anh, bởi vì em cũng như anh, mà anh lại đang nhớ em đến thổn thức đây này".

Tuyệt vời!
Càng thấy hay hơn khi ta để ý đến hình ảnh đàn chim bay xa dần, biến mất nơi chân trời, âm thanh lim dần, vậy mà có 2 con chim còn kể cho tác giả "rằng em luôn nhớ anh". Kể vào lúc nào? Bịa hết sức! Nhưng lại là bịa rất có duyên, bịa như thật, bịa để diễn tả, bày tỏ nội tâm! Bịa trong trường hợp này chính là sáng tạo. Quả thật là thần bút!

3. "Em" là ai" trong câu thơ cuối?

Trong tiếng Nga, "ты" là đại từ nhân xưng ngôi thứ hai số ít, chắc gì đã phải là "em" trong tình yêu nam nữ? Tôi ngờ rằng đó là quê hương, đất nước, chứ không phải là một người phụ nữ cụ thể nào cả. Tuy nhiên tôi vẫn phải dịch là "em" vì không dám liều áp đặt cách hiểu của mình lên người đọc!

Các bạn thấy đấy, dịch một bài thơ là cả một quá trình lao động vất vả khổ sở.
Nhấn để mở rộng...

[color=darkblue:445b4ab72a]Đọc lời phân tích của bác Phan thấy bài thơ lung linh hơn. Ngay thoạt đầu em đã hiểu hai câu cuối như sau:

Hai con cuối chào khẽ
Nhớ nơi này mãi thôi!

Như thể là bay đến nơi này vẫn nhớ về nơi xưa cũ ấy. Nhưng cũng vì không chắc chắn về vốn tiếng Nga còm cõi của mình nên đành dịch từng từ.
Thật ra em vẫn băn khoăn là cái từ " anh" ấy chính là nơi đàn sếu vừa bay đi và nhắn lại rằng "em" chính là đàn sếu vẫn nhớ nhung và luyến tiếc nơi chúng vừa rời xa.

Hi...hi, em lại lẩn thẩn rồi! :oops:[/color]

[color=green:445b4ab72a]Đàn Sếu

Cánh rừng vàng xào xạc
Biển cùng hát ngân nga
Đàn sếu bay tránh rét
Thổn thức gọi bạn yêu

Trên bầu trời ảm đạm
Tiếng sếu xa lịm dần
Hai con cuối chào khẽ
Nhớ nơi này mãi thôi![/color]
 
О чем я думаю? О падающих звездах...
Гляди, вон там одна, беззвучная, как дух,
алмазною стезей прорезывает воздух,
и вот уж путь ее -- потух...

Не спрашивай меня, куда звезда скатилась.
О, я тебя молю, безмолвствуй, не дыши!
Я чувствую -- она лучисто раздробилась
на глубине моей души.

26 августа 1918

Anh nghĩ gì ư? - Về những thoáng sao rơi...
Em thấy không, kia một ngôi, như linh hồn câm lặng
Vạch trời đêm ánh kim cương lấp lánh,
Rồi giữa không trung - tắt lặng, chẳng còn chi...

Đừng hỏi anh, sao bay đi đâu.
Van em đấy! Lặng yên, đừng thở nữa!
Anh cảm thấy sao kia đã vỡ
Thành muôn tia sáng rỡ trong sâu thẳm hồn anh.

@ Bác NA: em xin phép không dịch 2 bài bác đưa lên - 1 bài toàn nghĩ về chuyện bóp cổ với xử bắn, nghe phát khiếp :D Còn bài kia về mùa đông tả cảnh tinh tế ren rua, hơi giống bài chợ Tết của Đoàn Văn Cừ, 5' em làm không nổi - xin mạn phép bác "em ngược" ạ :wink: :lol:
 
Phanhoamay nói:
Xin đi sâu một chút về bài thơ "Đàn sếu" của nhà thơ V. Nabokov.

Chính tác giả mới là người đang thổn thức bởi nỗi nhớ quê hương của người xa xứ, ông gán cái thổn thức của mình cho đàn chim và đã tạo ra hình ảnh "đàn sếu thổn thức bay". Nếu ta không cố gắng chuyển dịch hình ảnh này sang tiếng Việt, ta sẽ làm mất đi cái sáng tạo của tác giả, làm giảm giá trị của bài thơ.

Tác giả rất nhớ nước Nga, nhớ quê hương. Nhưng nếu ông viết "Anh nhớ em da diết" thì tầm thường quá, đơn giản quá. Để diễn tả nối nhớ của mình, ông "bịa" ra chuyện 2 con chim bay cuối đàn kể cho ông nghe "rằng em hằng nhớ anh".
Nhấn để mở rộng...

Bác Phan ơi, từ nơi thực địa xa xôi, phương tiện "giao lưu" thật không chuẩn tí nào, hôm nay Geo chui được vào mạng một lúc cũng đã là may mắn lắm. Không sao đánh được chữ "ư" từ cái máy này[color=blue:43b094088e] - hehe, em xin phép edit bài này của bác một tẹo nên có chữ ư rồi :D.[/color] Có một chút "đính chính" để mọi người tránh hiểu lầm: Bài "Đàn sếu" Nabokov viết năm 1918, mà 1919 ông mới rời nước Nga, sống kiếp lưu vong. Do vậy những liên hệ về thân phận lưu vong với đàn sếu trong bài thơ này cần được xem xét lại.

Bài "Bão tuyết" cũng viết trước khi ông rời nước Nga, trong đó thể hiện rõ hơn "tâm sưj" của con người phức tạp này với đất Nga của ông (nước Nga vừa qua CM tháng 10).
Trong hoàn cảnh hiện tại, Geo chưa thể post bài dịch của mình lên được. Hẹn cuối tháng, khi về HN sẽ góp lời với mọi người.[/i]
 
Hôm nay lại vào mạng được một lúc, tranh thủ gửi mấy bài Nabokov như một “món nợ” của Geo với NNN.

ĐÀN SẾU

Xào xạc cánh rừng vàng
Biển rì rào tiếng dội,
Đàn sếu thảng thốt bay
Tới miền cư trú mới.

Trên bầu trời mệt mỏi
Tiếng chim lịm tắt dần,
Hai con sếu sau chót
Nhủ: em hằng nhớ anh.

24-10-1918

* * *

Tự do có trong cô đơn
Và ngọt ngào – trong mộng ước.
Giọt mật, ánh sao, bông tuyết
Tôi gom trong một câu thơ.

Và sau mỗi đêm hấp hối
Tôi mừng sớm mai sống lại.
Ngày mới - giọt sương thiên đường
Còn ngày qua - hạt kim cương.


BÃO TUYẾT

Bóng đen trên tường đuổi nhau rối rít
Hãy nằm yên, mi trằn trọc mãi chi
Gió rền rĩ? Ừ thì mặc gió
Hay bên lò chưa đủ ấm sao, mi?

Đêm ương ngạnh... Mái lều tranh thổn thức...
Khó ngủ ư? Hay mi sợ gió gào?
Đây nước Nga, đâu phải thảo nguyên bão tuyết –
Nước Nga đêm đen đang vật vã, lộn nhào.

Tiếng gió rít, tiếng rú gào thảm thiết
Nếu mi có gan, có thể cứu - hãy ra!
Ồ sao thế? Đủ rồi, vậy đừng nghe nữa...
Không có nước Nga, ta vẫn vượt được mà.

Gió rên rỉ, ngày càng lắng dịu...
Lại tru lên... Ôi hoang dã thảo nguyên...
Ngày mai tuyết ngập mái nhà, từng đụn...
Bão tuyết mà! Thây kệ nó, hãy ngủ yên!


* * *

Tôi nghĩ gì ư? Về những sao băng
Em nhìn kìa, thêm một ngôi, như linh hồn lặng ngắt
Bay vút qua không gian vệt sáng kim cương
Đến tận cùng đường, và lụi tắt.

Đừng hỏi tôi, sao rơi nơi đâu
Tôi xin em, hãy lặng im và nín thở!
Tôi cảm thấy ngôi sao đang tan vỡ
Thành muôn tia trong sâu thẳm hồn mình.

26-8-1918
 
:!: Chào các bạn!
Bài thơ Đàn chim di trú đã được nhiều bạn dịch rất hay. Tôi nhờ thêm Nina và NA cho thêm bản dịch bài này của chính hai bạn nữa , được không nhỉ? Cảm ơn nhiều!
Còn để làm gì .. thì hồi sau sẽ rõ.
 
FORYTCHIA nói:
:!: Chào các bạn!
Bài thơ Đàn chim di trú đã được nhiều bạn dịch rất hay. Tôi nhờ thêm Nina và NA cho thêm bản dịch bài này của chính hai bạn nữa , được không nhỉ? Cảm ơn nhiều!
Còn để làm gì .. thì hồi sau sẽ rõ.
Nhấn để mở rộng...
Giải thưởng lần này lại là kem nữa phải không bác? Thế thì nhà em sẽ cố gắng vậy :lol:
 
Rừng vàng khẽ rung xào xạc
Biển xa nhắc lại bồi hồi
Đàn sếu bay đi tránh rét
Tiếng kêu nức nở ngang trời

Tiếng sếu dịu dần rồi tắt
Trên bầu trời mệt thẫn thờ
Hai con cuối đàn kể chuyện
Nơi xa em nhớ ... bây giờ
 
Cảm ơn Nina trước nhé, Nina cứ âm thầm dịch thơ mà không cần gì.
Còn NA thì có vẻ " cơ chế TT" hơn 1 chút :) :) nói thật ra là không dám giục vì để cho NA cứ tự nhiên nuôi cảm hứng , khi nào dịch thì dịch nhé "Giục tốc bất đạt" mà.
Vụ này chưa hứa câu nào đâu đấy, còn vụ trước kia có hứa rồi chỉ tội chưa có lúc nào thực thi thôi.Thông cảm đi mà!
Bài thơ Đàn sếu rất ấn tượng với tôi và vì thế.
 
FORYTCHIA nói:
Cảm ơn Nina trước nhé, Nina cứ âm thầm dịch thơ mà không cần gì.
Còn NA thì có vẻ " cơ chế TT" hơn 1 chút :) :) nói thật ra là không dám giục vì để cho NA cứ tự nhiên nuôi cảm hứng , khi nào dịch thì dịch nhé "Giục tốc bất đạt" mà.
Vụ này chưa hứa câu nào đâu đấy, còn vụ trước kia có hứa rồi chỉ tội chưa có lúc nào thực thi thôi.Thông cảm đi mà!
Bài thơ Đàn sếu rất ấn tượng với tôi và vì thế.
Nhấn để mở rộng...
Cám ơn bác For đã ưu ái với nhà em nhé.
Phải thú thực với bác rằng, dạo rày ngoài lý do bận ăn - ngủ với bóng đá, nhà em cũng mất đâu cả hứng dịch dọt :lol: . Nhưng lần này lời mời của bác hấp dẫn quá nên em cũng thử một cái xem sao. Với bài này, thấy mọi người dùng khá nhiều thể để dịch rồi, nên em cố gắng dùng thể lục bát vậy:

[color=blue:c90d0353fa]Rừng thưa xào xạc lá vàng
Xa xa sóng biển rộn ràng ngân nga
Lưng trời đàn sếu bay qua
Tiếng kêu giã bạn thiết tha, cháy nồng

Bóng chim tan giữa thinh không
Lời yêu dần nhỏ, lắng trong tim này
Đôi chim sau rốt giãi bày:
Rằng em vẫn thế, hằng ngày nhớ anh.[/color]
 
@ Các bác PHM @ For:
Vài lời thưa lại với các bác về vài chi tiết trong tiểu sử Nabokov:

Ông sinh ở Saint Petersburg 1899 (Nga)
1917 cùng gia đình đ ến Krưm (Crimê) thuộc Ucraina, lánh cuộc nội chiến, rồi trở thành Bộ trưởng Tư pháp của Chính phủ lâm thời Krưm.
15-4-1919 ông rời cảng Sevastopol trên con tàu nhỏ của Hy Lạp, để vĩnh viễn xa rời nước Nga.
Như vậy, bài “Đàn sếu” được viết n ăm 1918, khi ông đã ở Krưm. Xét về góc độ quê hương thì Krưm thuộc Ucraina, không phải là Nga nữa, tuy vẫn thuộc CCCP trước đây. (Saint Petersburg ở bên biển Baltic, bắc Nga, còn Krưm ở bên biển Hắc Hải, nam Ucraina). Như vậy hiểu bài “Đàn sếu” được viết trong nỗi niềm xa quê hương có lẽ là chính xác. Tuy nhiên về phương diện Tổ quốc thì khi đó ông chưa phải dân lưu vong.

Dưới đây là đoạn trích trong tiểu sử của nhà văn này:

Осенью 1917 Владимир Дмитриевич отправил семью подальше от гражданской смуты в Крым, а позднее и сам, чудом избежав ареста, присоединился к ней. Он стал министром юстиции Крымского Временного правительства. В это время Владимир Набоков-младший познакомился с Андреем Белым и Максимилианом Волошиным. Он продолжал писать стихи и ловить бабочек, а однажды его чуть не арестовал бдительный часовой, вообразивший, что тот подает сачком знаки английским военным судам. Весной 1919 года красные ворвались в Крым, и 15 апреля под грохот артиллерийского обстрела Набоковы отплыли из Севастополя на небольшом греческом пароходе, чтобы навсегда оставить Россию.

Nhân đây xin mời dịch mấy bài Nabokov làm sau khi đã rời nước Nga (1919), trong đó có 2 bài viết về Tổ quốc và Nước Nga.

x x x


...И все, что было, все, что будет,
и золотую жажду жить,
и то бессонное, что нудит
на звуки душу разложить,

все объясняли, вызывали
глаза возлюбленной земной,
когда из сумрака всплывали
они, как царство, предо мной.

18. 1. 23.

Снег

О, этот звук! По снегу --
скрип, скрип, скрип --
в валенках кто-то идет.

Толстый крученый лед
остриями вниз с крыши повис.
Снег скрипуч и блестящ.
(О, этот звук!)

Салазки сзади не тащатся --
сами бегут, в пятки бьют.

Сяду и съеду
по крутому, по ровному:
валенки врозь,
держусь за веревочку.

Отходя ко сну,
всякий раз думаю;
может быть, удосужится
меня посетить
тепло одетое, неуклюжее
детство мое.

1930, Берлин

Родина


Как весною мой север призывен!
О, мятежная свежесть его!
Золотой, распевающий ливень,
а потом -- торжество... торжество...

Облака восклицают невнятно.
Вся черемуха в звонких шмелях.
Тают бледно-лиловые пятна
на березовых светлых стволах.

Над шумливой рекою,-- тяжелой
от лазури влекомых небес,--
раскачнулся и замер веселый,
но еще неуверенный лес.

В глубине изумрудной есть место,
где мне пальцы трава леденит,
где, как в сумерках храма невеста,
первый ландыш, сияя, стоит...

Неподвижен, задумчиво-дивен
ослепительный, тонкий цветок...
Как весною мой север призывен)
Как весною мой север далек!

<1921>
России


Не предаюсь пустому гневу,
не проклинаю, не молю;
как изменившую мне деву,
отчизну прежнюю люблю.

Но как я одинок, Россия!
Как далеко ты отошла!
А были дни ведь и другие:
ты сострадательной была.

Какою нежностью щемящей,
какою страстью молодой
звенел в светло-зеленой чаще
смех приближающийся твой!

Я целовал фиалки мая,--
глаза невинные твои,--
и лепестки, все понимая,
чуть искрились росой любви...

И потому, моя Россия,
не смею гневаться, грустить...
Я говорю: глаза такие
у грешницы не могут быть!

1921?
 
NguyenAnh nói:
chú Việt Hùng nói:
Bác Geobic mến, đồng chí Nabokov này chưa bao giờ được trao giải Nobel cả.
Nhấn để mở rộng...
bác Geo nói:
Ông cũng đã nhận một số giải thưởng lớn (không có Nobel).
Nhấn để mở rộng...
Đúng thế, các nhà thơ nhà văn Nga được trao giải Nobel về văn học theo thời gian là:

1933: Иван Алексеевич Бунин

1958: Борис Леонидович Пастернак

1965: Михаил Александрович Шолохов

1987: Иосиф Александрович Бродский

Trong đó mất ba ông lưu vong :lol:
Nhấn để mở rộng...

Bác NA ơi, làm gì mà có đến 3 ông lưu vong? hai thôi chứ - là Бунин và Бродский. Chắc bác nghĩ là có cả Пастернак? Ông này là tác giả tiểu thuyết Bác sỹ Zhivago lừng danh, viết xong 1955, in lần đầu tại Italia 1958, giải thưởng Nobel 1958. Để khỏi bị đuổi khỏi CCCP, tác giả đã phải từ chối nhận giải thưởng Nobel, nhưng vẫn bị khai trừ khỏi Hội Nhà văn LX. Năm 1987, hội tịch Hội NVLX của ông mới được phục hồi và tiểu thuyết Bác sỹ Zhivago mới được in bằng tiếng Nga ở LX cùng với nhiều thơ của ông. Tiếc rằng ông đã mất năm 1960.
Thơ Paxternak được đánh giá rất cao, nhưng thú thực là Geo không sao dịch nổi vì khó quá. Ở VN cũng có vài bài thơ của ông được dịch, khá thành công.
 
Bác NA ơi, làm gì mà có đến 3 ông lưu vong? hai thôi chứ - là Бунин và Бродский. Chắc bác nghĩ là có cả Пастернак? Ông này là tác giả tiểu thuyết Bác sỹ Zhivago lừng danh, viết xong 1955, in lần đầu tại Italia 1958, giải thưởng Nobel 1958. Để khỏi bị đuổi khỏi CCCP, tác giả đã phải từ chối nhận giải thưởng Nobel, nhưng vẫn bị khai trừ khỏi Hội Nhà văn LX. Năm 1987, hội tịch Hội NVLX của ông mới được phục hồi và tiểu thuyết Bác sỹ Zhivago mới được in bằng tiếng Nga ở LX cùng với nhiều thơ của ông. Tiếc rằng ông đã mất năm 1960.
Thơ Paxternak được đánh giá rất cao, nhưng thú thực là Geo không sao dịch nổi vì khó quá. Ở VN cũng có vài bài thơ của ông được dịch, khá thành công.
Nhấn để mở rộng...
Vâng, em nhầm là Пастернак cũng có một thời gian phải tha phương vì cái vụ Nobel kia, hóa ra là ông ta chỉ bị 'đi tù' tại chỗ :lol:

Nhờ bác giới thiệu, nhà em cũng mới biết đến nhà thơ Nabokov đấy chứ.
 
[color=blue:f6a379b06f]Những cảm xúc mặn mòi sâu lắng cùng” Đàn sếu” của nhà thơ Nga V.Nabokov.[/color]
[color=blue:f6a379b06f]Ông sáng tác bài thơ vào một ngày tháng mười mùa đông năm 1918, gần một thế kỷ đã qua mà những gì tác giả gửi gắm ở “Đàn sếu” vẫn có tác dụng rất đúng hợp với mọi thời.
ЖУРАВЛИ
( Nguyên bản bài thơ của V.Nabokov)
Шумела роща золотая,
ей море вторило вдали,
и всхлипывали, пролетая,
кочующие журавли

и в небе томном исчезали,
все тише, все нежней звеня.
Мне два последних рассказали,
что вспоминаешь ты меня...
24 октября 1918

ĐÀN SẾU

Xào xạc cánh rừng vàng
Biển xa vang tiếng dội,
Đàn sếu nức nở bay
Tới miền cư trú mới.

Trên bầu trời mệt mỏi
Tiếng chim lịm tắt dần,
Hai con sếu sau chót
Nhủ: em còn nhớ anh.
(Bản dịch của Geo)
-----------
P/án 1.Cánh rừng vàng xào xạc
Biển cùng hát ngân nga
Đàn sếu bay tránh rét
Thổn thức gọi bạn yêu

Trên bầu trời ảm đạm
Tiếng sếu xa lịm dần
Hai con cuối chào khẽ
Nhớ nơi này mãi thôi!

P/án 2.Cánh rừng vàng xào xạc
Biển cũng hát rì rào
Đàn sếu bay mê mải
Tha thiết gọi bạn yêu

Bầu trời như thể mất
Đàn sếu và bài ca
Hai con cuối kể lại
Em vẫn thường nhớ anh !
(Trăng Quê)



------------------------
Rừng thưa lấp lánh vàng xào xạc
Phía xa kia biển hoà giọng hát cùng
Và nghẹn ngào kêu những tiếng não nùng
Bay ngang trời những con sếu bạc.


Dần mất dạng trên bầu trời mệt mỏi
Vệt sếu bay và tiếng sếu trong ngân
Hai con sếu rốt đàn kể cho anh biết
Ngày ngày em vẫn nhớ tới anh.
(Tykva)
------------

Cánh rừng thưa xào xạc lá vàng,
Biển xa xăm hoà đồng tiếng hát.
Trên trời cao đàn sếu bay ngang,
Văng vẳng tiếng gọi đàn thê thiết.

Bóng chim khuất trong mây lững thững
Tiếng sếu ngân nhỏ bớt, dịu dần
Có hai con cuối đàn kể lại:
Nơi quê nhà em vẫn nhắc tới anh.
(USY)
---------------

Cánh rừng vàng xào xạc
Biển xa vọng ngân nga
Những con sếu di trú
Thổn thức bay ngang qua

Xa mờ trên trời nhạt
Tiếng chúng dịu lắng dần
Hai con cuối đàn kể
Rằng em hằng nhớ anh ...
(Phan Hoa May)
---------------
Rừng vàng khẽ rung xào xạc
Biển xa nhắc lại bồi hồi
Đàn sếu bay đi tránh rét
Tiếng kêu nức nở ngang trời

Tiếng sếu dịu dần rồi tắt
Trên bầu trời mệt thẫn thờ
Hai con cuối đàn kể chuyện
Nơi xa em nhớ ... bây giờ
(Nina)
----------
Rừng thưa xào xạc lá vàng
Xa xa sóng biển rộn ràng ngân nga
Lưng trời đàn sếu bay qua
Tiếng kêu giã bạn thiết tha, cháy nồng

Bóng chim tan giữa thinh không
Lời yêu dần nhỏ, lắng trong tim này
Đôi chim sau rốt giãi bày:
Rằng em vẫn thế, hằng ngày nhớ anh.
(Nguyen Anh)
--------
Khi đọc các bản dịch của 7 bạn ở trên, mỗi người bằng giọng văn riêng và cảm xúc của mình cho ta thấy nhiều góc nhìn về bài thơ nhưng điểm chung là đều toát lên được tình cảm nhớ nhung quê hương của tác giả thông qua hình tượng đàn sếu di trú.

Để hiểu sâu sắc một bài văn, bài thơ nào đến tận cùng cội rễ ta đều nên tìm hiểu hoàn cảnh xuất xứ ra đời của nó.
Ở bài thơ Đàn sếu cũng không là một ngoại lệ. Tác giả bài thơ sáng tác vào thời điểm tháng mười – khi ấy mùa đông đang lạnh lẽo tràn về; những đàn chim di trú mắt nhắm nghiền từng đàn theo quy luật của tự nhiên bay từ miền bắc về phương nam ấm áp hơn, bắt đầu rủ nhau đi tránh rét. Tác giả mượn hình ảnh đàn chim này chính là nói lên nỗi lòng mình khi ( sẽ) biết là rồi mình cũng như đàn chim kia: bay đi nhưng sẽ trở về dù có thể chỉ là trong tâm khảm, tuy phải tạm xa mảnh đất quê hương nhưng quê hương vẫn nhớ khắc sâu trong tim.
Đàn chim sếu hay chính là bản thân tác giả trước khi ra đi chuẩn bị thật sự rời xa Tổ quốc như tự nhủ với chính lòng mình “ Ra đi nhưng lòng vẫn mãi nhớ về cố hương”.
Một nhà văn LX cũ ( sống lưu vong ở Italia tôi không nhớ rõ tên) cũng đã từng thốt lên những lời yêu thương dành cho tổ quốc của mình, đại ý:” Dưới đế giày của tôi luôn luôn có những hạt đất của nước Nga”- dù có ở đâu hay đi bất cứ nơi nào thì tổ quốc vẫn sẽ ở mãi trong tâm trí.
Ở khổ thơ đầu, hình ảnh “cánh rừng thưa xào xạc lá vàng” và” tiếng biển ngân vang “ hoà với nhau thành bài ca ca ngợi mảnh đất quê hương ở Nga rất đặc trưng. Thời tiết vào mùa đông thường hay ảm đạm nhưng với tác giả thì hai hình ảnh ấy vẫn ngời ngời trong tâm tưởng vì chẳng đâu đẹp hơn quê mình, tổ quốc mình. Hình ảnh siêu thần ấy chỉ ở nơi quê hương là đẹp đẽ nhất bởi hai chữ Quê Hương viết hoa luôn ngự trị trong trái tim một ngừơi con khi sắp phải rời ra nơi đó. Tác giả nhân cách hoá “đàn sếu” cũng biết “ thẫn thờ” lưu luyến đầy vơi như tình cảm con người khi biết mình sắp phải tạm biệt những điều yêu thương gần gũi từ thuở nào. Trạng thái này xảy ra khi đàn chim đang chuyển động dần xa, tác giả dùng hai từ này quả là quá tuyệt.Bạn ơi, hãy cho tôi mượn chiếc khăn màu thời gian để thấm những giọt tâm hồn như đang ngây ngất khi nghe cách thể hiện tình cảm của V. Nabokov với quê hương mình.
Khi hiểu xuất xứ bài thơ, đứng trên góc độ cách cảm nhận đồng điệu ấy - các bạn dịch thơ và các bạn đọc thơ sẽ thấy được những điều ẩn chứa trong hình ảnh đàn sếu, và nhất là ở hình ảnh 2 con rốt đàn, vô cùng cảm động ! Hình ảnh cực kỳ đắt là khi Hai chú chim ( trước khi bay khuất vào làn mây) đã có một cái gì đấy ngoái lại đầy quyến luyến để gửi gắm nhắn nhủ lần cuối “ Em sẽ mãi hằng nhớ anh( có nghĩa là) nhớ mãi mảnh đất này”. Tác giả sử dụng phương pháp nhân cách hoá quá tuyệt vời ở 2 câu kết, lời của chim sếu băng qua muôn trùng mây, muôn ngàn gió vọng đến vẫn ấm nồng gửi lại mảnh đất thân quen ấy một lời khắc ghi.
Chính sự hiểu rõ xuất xứ bài thơ ta càng cảm nhận cái hay
, cái hồn mà tác giả muốn nói lên.
Nhân đọc và nghiền ngẫm dễ có mấy chục lần bàithơ này, tôi thêm vài dòng tản mạn.
Những năm tháng xa quê hương có lẽ ai cũng cảm thấy tình cảm của mình rất gắn bó luôn nhớ về nơi ấy, nơi quê hương xứ sở.Chỉ cần chạm khẽ đến thôi là trực trào cảm xúc và bùng lên mạnh mẽ như nham thạch.
Mỗi một hình ảnh nào liên quan gợi nhắc đến quê hương, là mỗi lần trái tim chúng ta bồi hồi là lòng ta lại rưng rưng nhớ, thử hỏi có ai là không.
Mỗi dịch giả của NNN với chất giọng riêng của mình không ai giống ai vẫn bám chắc theo nguyên gốc để truyền tải đến bạn đọc bằng sự rung cảm chân thành.
Cảm ơn những vần thơ làm tôi ấn tượng. Các bạn hãy nhận lấy sự trân trọng mà tôi có dịp chia sẻ khi quá nâng niu “Đàn sếu”.
Mượn lời bài hát của một nhạc sỹ Việt nam, tôi muốn viết dòng kết
“ Hãy nhắn giùm tôi về nơi góc biển.
Ở phương trời này, ta vẫn ngóng trông!
Chảy đi sông ơi!Chảy đi …., Kìa, Sông ơi…![/color]
_____________

Cảm ơn tất cả các bạn!
 
Nabokov nói:
России


Не предаюсь пустому гневу,
не проклинаю, не молю;
как изменившую мне деву,
отчизну прежнюю люблю.

Но как я одинок, Россия!
Как далеко ты отошла!
А были дни ведь и другие:
ты сострадательной была.

Какою нежностью щемящей,
какою страстью молодой
звенел в светло-зеленой чаще
смех приближающийся твой!

Я целовал фиалки мая,--
глаза невинные твои,--
и лепестки, все понимая,
чуть искрились росой любви...

И потому, моя Россия,
не смею гневаться, грустить...
Я говорю: глаза такие
у грешницы не могут быть!

1921?
Nhấn để mở rộng...

Em hưởng ứng bác một nhát:

Gửi nước Nga

Ta không giận vẩn vơ
Không nguyền rủa cũng không van vỉ
Ta vẫn yêu Tổ quốc ta xưa cũ
Như cô nàng từng phụ tình ta.


Nhưng ta cô đơn, ôi nước Nga!
Giờ đây người đã xa ta quá!
Qua mất rồi những ngày ta vẫn nhớ:
Người với ta chung một niềm đau.

Tiếng người cười như vang vọng tới ta
Từ thẳm sâu cánh rừng Nga xanh mát!
Dịu dàng quá khiến tim ta đau thắt
Và tràn đầy đam mê trẻ trung.


Ta khẽ hôn đóa đồng thảo tháng năm,--
Đôi mắt Nga thơ ngây trong vắt,--
Những cánh hoa dường như cũng hiểu,
Long lanh sương đáp lại tình ta...

Và vì thế, ơi nước Nga của ta,
Ta chẳng dám bao giờ buồn giận...
Ta luôn nói: Đôi mắt trong veo thế
Nếu đã lỗi lầm, người không giữ nổi đâu!


1921?
 
Bạn phải đăng nhập hoặc đăng ký để bình luận.
Back
Top