[color=blue:effcbd366d]Những cảm xúc mặn mòi sâu lắng cùng” Đàn sếu” của nhà thơ Nga V.Nabokov.[/color]
[color=blue:effcbd366d]Ông sáng tác bài thơ vào một ngày tháng mười mùa đông năm 1918, gần một thế kỷ đã qua mà những gì tác giả gửi gắm ở “Đàn sếu” vẫn có tác dụng rất đúng hợp với mọi thời.
ЖУРАВЛИ
( Nguyên bản bài thơ của V.Nabokov)
Шумела роща золотая,
ей море вторило вдали,
и всхлипывали, пролетая,
кочующие журавли
и в небе томном исчезали,
все тише, все нежней звеня.
Мне два последних рассказали,
что вспоминаешь ты меня...
ĐÀN SẾU
24 октября 1918[/b
Xào xạc cánh rừng vàng
Biển xa vang tiếng dội,
Đàn sếu nức nở bay
Tới miền cư trú mới.
Trên bầu trời mệt mỏi
Tiếng chim lịm tắt dần,
Hai con sếu sau chót
Nhủ: em còn nhớ anh.
(Bản dịch của Geo)
-----------
P/án 1.Cánh rừng vàng xào xạc
Biển cùng hát ngân nga
Đàn sếu bay tránh rét
Thổn thức gọi bạn yêu
Trên bầu trời ảm đạm
Tiếng sếu xa lịm dần
Hai con cuối chào khẽ
Nhớ nơi này mãi thôi!
P/án 2.Cánh rừng vàng xào xạc
Biển cũng hát rì rào
Đàn sếu bay mê mải
Tha thiết gọi bạn yêu
Bầu trời như thể mất
Đàn sếu và bài ca
Hai con cuối kể lại
Em vẫn thường nhớ anh !
(Trăng Quê)
------------------------
Rừng thưa lấp lánh vàng xào xạc
Phía xa kia biển hoà giọng hát cùng
Và nghẹn ngào kêu những tiếng não nùng
Bay ngang trời những con sếu bạc.
Dần mất dạng trên bầu trời mệt mỏi
Vệt sếu bay và tiếng sếu trong ngân
Hai con sếu rốt đàn kể cho anh biết
Ngày ngày em vẫn nhớ tới anh.
(Tykva)
------------
Cánh rừng thưa xào xạc lá vàng,
Biển xa xăm hoà đồng tiếng hát.
Trên trời cao đàn sếu bay ngang,
Văng vẳng tiếng gọi đàn thê thiết.
Bóng chim khuất trong mây lững thững
Tiếng sếu ngân nhỏ bớt, dịu dần
Có hai con cuối đàn kể lại:
Nơi quê nhà em vẫn nhắc tới anh.
(USY)
---------------
Cánh rừng vàng xào xạc
Biển xa vọng ngân nga
Những con sếu di trú
Thổn thức bay ngang qua
Xa mờ trên trời nhạt
Tiếng chúng dịu lắng dần
Hai con cuối đàn kể
Rằng em hằng nhớ anh ...
(Phan Hoa May)
---------------
Rừng vàng khẽ rung xào xạc
Biển xa nhắc lại bồi hồi
Đàn sếu bay đi tránh rét
Tiếng kêu nức nở ngang trời
Tiếng sếu dịu dần rồi tắt
Trên bầu trời mệt thẫn thờ
Hai con cuối đàn kể chuyện
Nơi xa em nhớ ... bây giờ
(Nina)
----------
Rừng thưa xào xạc lá vàng
Xa xa sóng biển rộn ràng ngân nga
Lưng trời đàn sếu bay qua
Tiếng kêu giã bạn thiết tha, cháy nồng
Bóng chim tan giữa thinh không
Lời yêu dần nhỏ, lắng trong tim này
Đôi chim sau rốt giãi bày:
Rằng em vẫn thế, hằng ngày nhớ anh.
(Nguyen Anh)
--------
Khi đọc các bản dịch của 7 bạn ở trên, mỗi người bằng giọng văn riêng và cảm xúc của mình cho ta thấy nhiều góc nhìn về bài thơ nhưng điểm chung là đều toát lên được tình cảm nhớ nhung quê hương của tác giả thông qua hình tượng đàn sếu di trú.
Để hiểu sâu sắc một bài văn, bài thơ nào đến tận cùng cội rễ ta đều nên tìm hiểu hoàn cảnh xuất xứ ra đời của nó.
Ở bài thơ Đàn sếu cũng không là một ngoại lệ. Tác giả bài thơ sáng tác vào thời điểm tháng mười – khi ấy mùa đông đang lạnh lẽo tràn về; những đàn chim di trú mắt nhắm nghiền từng đàn theo quy luật của tự nhiên bay từ miền bắc về phương nam ấm áp hơn, bắt đầu rủ nhau đi tránh rét. Tác giả mượn hình ảnh đàn chim này chính là nói lên nỗi lòng mình khi ( sẽ) biết là rồi mình cũng như đàn chim kia: bay đi nhưng sẽ trở về dù có thể chỉ là trong tâm khảm, tuy phải tạm xa mảnh đất quê hương nhưng quê hương vẫn nhớ khắc sâu trong tim.
Đàn chim sếu hay chính là bản thân tác giả trước khi ra đi chuẩn bị thật sự rời xa Tổ quốc như tự nhủ với chính lòng mình “ Ra đi nhưng lòng vẫn mãi nhớ về cố hương”.
Một nhà văn LX cũ ( sống lưu vong ở Italia tôi không nhớ rõ tên) cũng đã từng thốt lên những lời yêu thương dành cho tổ quốc của mình, đại ý:” Dưới đế giày của tôi luôn luôn có những hạt đất của nước Nga”- dù có ở đâu hay đi bất cứ nơi nào thì tổ quốc vẫn sẽ ở mãi trong tâm trí.
Ở khổ thơ đầu, hình ảnh “cánh rừng thưa xào xạc lá vàng” và” tiếng biển ngân vang “ hoà với nhau thành bài ca ca ngợi mảnh đất quê hương ở Nga rất đặc trưng. Thời tiết vào mùa đông thường hay ảm đạm nhưng với tác giả thì hai hình ảnh ấy vẫn ngời ngời trong tâm tưởng vì chẳng đâu đẹp hơn quê mình, tổ quốc mình. Hình ảnh siêu thần ấy chỉ ở nơi quê hương là đẹp đẽ nhất bởi hai chữ Quê Hương viết hoa luôn ngự trị trong trái tim một ngừơi con khi sắp phải rời ra nơi đó. Tác giả nhân cách hoá “đàn sếu” cũng biết “ thẫn thờ” lưu luyến đầy vơi như tình cảm con người khi biết mình sắp phải tạm biệt những điều yêu thương gần gũi từ thuở nào. Trạng thái này xảy ra khi đàn chim đang chuyển động dần xa, tác giả dùng hai từ này quả là quá tuyệt.Bạn ơi, hãy cho tôi mượn chiếc khăn màu thời gian để thấm những giọt tâm hồn như đang ngây ngất khi nghe cách thể hiện tình cảm của V. Nabokov với quê hương mình.
Khi hiểu xuất xứ bài thơ, đứng trên góc độ cách cảm nhận đồng điệu ấy - các bạn dịch thơ và các bạn đọc thơ sẽ thấy được những điều ẩn chứa trong hình ảnh đàn sếu, và nhất là ở hình ảnh 2 con rốt đàn, vô cùng cảm động ! Hình ảnh cực kỳ đắt là khi Hai chú chim ( trước khi bay khuất vào làn mây) đã có một cái gì đấy ngoái lại đầy quyến luyến để gửi gắm nhắn nhủ lần cuối “ Em sẽ mãi hằng nhớ anh( có nghĩa là) nhớ mãi mảnh đất này”. Tác giả sử dụng phương pháp nhân cách hoá quá tuyệt vời ở 2 câu kết, lời của chim sếu băng qua muôn trùng mây, muôn ngàn gió vọng đến vẫn ấm nồng gửi lại mảnh đất thân quen ấy một lời khắc ghi.
Chính sự hiểu rõ xuất xứ bài thơ ta càng cảm nhận cái hay
, cái hồn mà tác giả muốn nói lên.
Nhân đọc và nghiền ngẫm dễ có mấy chục lần bàithơ này, tôi thêm vài dòng tản mạn.
Những năm tháng xa quê hương có lẽ ai cũng cảm thấy tình cảm của mình rất gắn bó luôn nhớ về nơi ấy, nơi quê hương xứ sở.Chỉ cần chạm khẽ đến thôi là trực trào cảm xúc và bùng lên mạnh mẽ như nham thạch.
Mỗi một hình ảnh nào liên quan gợi nhắc đến quê hương, là mỗi lần trái tim chúng ta bồi hồi là lòng ta lại rưng rưng nhớ, thử hỏi có ai là không.
Mỗi dịch giả của NNN với chất giọng riêng của mình không ai giống ai vẫn bám chắc theo nguyên gốc để truyền tải đến bạn đọc bằng sự rung cảm chân thành.
Cảm ơn những vần thơ làm tôi ấn tượng. Các bạn hãy nhận lấy sự trân trọng mà tôi có dịp chia sẻ khi quá nâng niu “Đàn sếu”.
Mượn lời bài hát của một nhạc sỹ Việt nam, tôi muốn viết dòng kết
“ Hãy nhắn giùm tôi về nơi góc biển.
Ở phương trời này, ta vẫn ngóng trông!
Chảy đi sông ơi!Chảy đi …., Kìa, Sông ơi…![/color]
_____________
Nếu đã nói sai ở đâu đó, tôi xin nhận khuyết điểm .